Zmiany przepisów – jak od 31 marca 2020r. udzielać pomocy medycznej osobom objętym kwarantanną

Zmiany przepisów – jak od 31 marca 2020r. udzielać pomocy medycznej osobom objętym kwarantanną

3 kwietnia 2020 0
anna-compressor-e1586423875421.jpg

Przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 marca 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii, znacznie poszerzają krąg osób objętych kwarantanną.

zwiększona grupa osób podlegających kwarantannie

Przepisy określają obecnie 3 grupy osób, które podlegają obowiązkowi odbycia kwarantanny:
1. osoby zdrowe, które pozostawały w styczności z osobami chorymi na choroby zakaźne >  art. 34 ust.2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi;
2. osoby przekraczające granicę państwową w celu udania się do swojego miejsca zamieszkania lub pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej >  § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 marca 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii,
3. osoby zamieszkujące lub gospodarujące wspólnie z osobami objętymi kwarantanną >  § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 marca 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii.

pomoc osobom w kwarantannie

Zwiększona grupa osób podlegających kwarantannie obejmuje przecież także osoby chore, korzystające systematycznie lub często z usług zdrowotnych. Jak i kto ma realizować świadczenia zdrowotne dla tych pacjentów, którzy niejednokrotnie nie byli przygotowani na odosobnienie i np. nie mają wystarczającej ilości leków na choroby przewlekłe, bądź też z innych przyczyn wymagają konsultacji lekarskiej albo świadczenia pielęgniarki lub położnej. Może się też zdarzyć i zdarza się sytuacja nagłego pogorszenia stanu zdrowia, gdy pacjent wymaga niezwłocznej interwencji lekarskiej. Jak wówczas postąpić mają służby medyczne, które są w posiadaniu informacji, że osoba zgłaszająca się z określoną potrzebą zdrowotną objęta jest kwarantanną. Informacja ta może pochodzić bezpośrednio od pacjenta lub osoby zgłaszającej się w jego imieniu, a ponadto świadczeniodawcy od niedawna mają możliwość weryfikacji tych informacji poprzez system eWUŚ.

brak jasnych przepisów przy kwarantannie 

Oczywistym jest, że pacjent objęty kwarantanną nie może być pozbawiony opieki zdrowotnej. Problem dotyczy kwestii jak – w sposób bezpieczny dla pacjenta i personelu – udzielić świadczenia pacjentowi znajdującemu się w tej szczególnej sytuacji. Nie ma przepisów bezpośrednio regulujących tę kwestię ani też jednoznacznych wytycznych, czy rekomendacji. Można zrozumieć, że wynika to najpewniej z dużej dynamiki zmian okoliczności, charakterystycznej dla przebiegu epidemii. Pozostaje zatem posiłkować się procedurami wydawanymi przez właściwe organy władz centralnych i lokalnych, zaleceniami samorządów zawodowych, czy też wytycznymi konsultantów – specjalistów z poszczególnych dziedzin medycznych.

Wobec braku jednolitego obowiązującego schematu postępowania, każdy przypadek należy traktować indywidualnie i ustalić właściwy dla niego tryb realizacji świadczenia, mając na względzie bezpieczeństwo personelu medycznego, pacjenta i innych osób korzystających z usług zdrowotnych. Pomocne w tej kwestii będą wszelkie wewnętrzne regulacje opracowywane i wdrażane w poszczególnych placówkach, na których opierają się osoby realizujące świadczenia.

pomocna telemedycyna

Najprościej jest udzielić pacjentowi objętemu kwarantanną świadczenia za pośrednictwem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej. Ten tryb jest obecnie zalecany i preferowany jako najbezpieczniejszy i skutecznie ograniczający rozprzestrzenianie się koronawirusa. Korzystanie z tej formy pomocy w związku z podejrzeniem zakażenia koronawirusem jest zalecane m.in. przez Ministra Zdrowia, Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, Rzecznika Praw Pacjenta, czy samorządy zawodowe w ochronie zdrowia. Warto w tym zakresie skorzystać z opracowania dot. telemedycyny zamieszczonego m.in. na stronie Naczelnej Izby Lekarskiej (http://telemedycyna-poradnik.pl/api/file/events/rtgr/poradnik_dla_lekarzy-1.pdf)

gdy konieczna osobista styczność z pacjentem

Jednakże nie każdemu pacjentowi można udzielić pomocy poprzez teleporadę, problemy rodzą się wówczas gdy zakres niezbędnych czynności do zrealizowania na rzecz pacjenta, wymaga osobistej obecności personelu medycznego, czyli bezpośredniego kontaktu z pacjentem, który przecież z definicji powinien być izolowany. Jeśli taki pacjent zgłasza się do szpitala to, w obecnej sytuacji, na ogół Szpitalne Oddziały Ratunkowe, czy Izby Przyjęć generalnie są przygotowane na takie sytuacje i mają warunki do skutecznego odizolowania pacjenta i podjęcia niezbędnych czynności z zachowaniem właściwego reżimu sanitarnego i bezpieczeństwa personelu i pacjentów. Dotyczy to również przychodni udzielających świadczeń ambulatoryjnych, które w czasie epidemii monitorują ruch pacjentów już od wejścia do placówki.

wizyty domowe

Większe trudności odnoszą się do realizacji wizyt domowych lekarza, pielęgniarki i położnej zarówno w podstawowej opiece zdrowotnej (POZ), jak też w nocnej i świątecznej opiece zdrowotnej (NŚOZ). Warunkiem koniecznym świadczenia tego rodzaju usług jest zapewnienie bezpieczeństwa personelowi, m.in. wyposażenia w środki ochrony indywidualnej, takie jak są przewidziane dla personelu sprawującego opiekę nad pacjentem z zakażeniem wirusem SARS-CoV-2. Warto postępować w myśl zasady, że z pacjentem podejrzanym o chorobę zakaźna postępujemy jak z zakażonym. Niezależnie od tego, czy placówki POZ i NŚOZ są wyposażone w takie środki ochrony – a skoro powszechny jest ich brak – to należy uznać, że w zdecydowanej większości personel POZ i NŚOZ nie jest odpowiednio zabezpieczony, istotnym problemem jest brak warunków do właściwego ich użycia.

Powstają praktyczne problemy, m.in. gdzie i w jaki sposób lekarz, pielęgniarka, czy położna mają się ubierać i zdejmować strój ochronny? czy w miejscu kwarantanny, w domu pacjenta, czy bezpośrednio przed wejściem do domu pacjenta? a może w samochodzie, na parkingu? Ponadto, gdzie zdejmować i jak bezpiecznie transportować zużyte środki ochrony osobistej? Jak skutecznie i bezpiecznie ma to zrobić pielęgniarka czy położna, która często do pacjenta jeździ komunikacją publiczną? Podobnych pytań jest tak wiele, że nie sposób nie zauważyć, iż realizacja świadczeń w miejscu zamieszkania u pacjentów objętych kwarantanną przez personel POZ i NŚOZ w zasadzie nie jest możliwa z zachowaniem zasad bezpieczeństwa.

W tej sytuacji najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest realizacja świadczeń w miejscu zamieszkania pacjenta objętego kwarantanną przez zespoły wyjazdowe wyposażone we właściwe środki ochrony. Dlatego istotne jest aby zostały do tego przygotowane lokalne jednostki systemu ratownictwa medycznego, a każdy świadczeniodawca miał aktualne informacje na ten temat i w sytuacjach, kiedy nie jest możliwe bezpieczne udzielenie świadczenia przez personel POZ i NŚOZ, pacjent mógł otrzymać właściwe informacje od kogo może oczekiwać pomocy.
Zapewnienie skutecznej opieki medycznej dla osób objętych kwarantanną wymaga współpracy pomiędzy różnymi sektorami systemu opieki zdrowotnej, co jest również niezbędne dla zminimalizowania skutków zdrowotnych epidemii. Koniecznością wynikającą z dynamiki sytuacji jest natychmiastowe opracowanie odpowiednich procedur i wytycznych, muszą one jednak uwzględniać obecne realia.

Anna Karkut

prawnik, menedżer ochrony zdrowia 

——————
prawnik – absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego (2004r.), absolwentka Podyplomowego Studium Ekonomiki Zdrowia Uniwersytetu Warszawskiego i Podyplomowych Studiów Zarządzania w Jednostkach Samorządu Terytorialnego Wyższej Szkoły Bankowej w Gdańsku; menedżer jednostek opieki zdrowotnej w dużych podmiotach leczniczych; certyfikowany audytor systemu zarządzania jakością; doświadczony Administrator Bezpieczeństwa Informacji; specjalistka w zakresie doradztwa i szkoleń w zakresie: kontraktowania świadczeń finansowanych ze środków publicznych oraz zasad realizacji i rozliczania umów z NFZ, praw pacjenta, ochrony danych osobowych, zarządzania jakością w opiece zdrowotnej.

ISPOZ 2017. Wszystkie prawa zastrzeżone.