Karol Kolankiewicz

W dniu 1 października 2026r. kilka tysięcy lekarzy i lekarzy dentystów w całym kraju (w tym ponad 500 w izbie lekarskiej w Gdańsku) rozpocznie staż podyplomowy. W tym artykule i w kolejnych przedstawię najważniejsze uprawnienia i obowiązki takiego lekarza i lek. dentysty podczas realizacji stażu z kliku punktów widzenia, tzn.:

prawa pracy, które wynikają przed wszystkim z ustawy z dn. 26.06.1974 r. – Kodeks pracy (k.p.) oraz z przepisów ustawy o działalności leczniczej (u.d.l.);
merytorycznych czynności lekarskich w toku szkolenia – opisanych przede wszystkim w ustawie z dn. 05.12.1996r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (u.z.l.) oraz w rozporządzeniu Min. Zdrowia z dn. 24.02.2023 r. w sprawie stażu podyplomowego lekarza i lekarza dentysty (rozp. staż).
praw pacjenta i związanych z tym obowiązków po stronie lekarza – opisanych przede wszystkim w ustawie z dn. 06.11.2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (u.p.p.) oraz praw świadczeniobiorcy tzn. pacjenta uprawnionego do świadczeń finansowanych przez NFZ – opisanych w ustawie z dn. 27.08.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (u.s.o.z.);
obowiązku przestrzegania zasad etyki zawodowej opisanych przede wszystkim w Kodeksie Etyki Lekarskiej.

W każdym przypadku, kiedy pojawią się wątpliwości co do obowiązków czy uprawnień lekarza należy zacząć poszukiwanie odpowiedzi najpierw od ww. przepisów.

umowa o pracę

Każdy lekarz lub lekarz dentysta odbywa staż podyplomowy (lekarz stażysta) na podstawie umowy o pracę zawartej na czas określony 12 miesięcy (lekarz dentysta) lub 13 miesięcy (lekarz). Wzór umowy o pracę stanowi załącznik nr 7 do rozp. staż.

Przepisy określają, że ww. umowa ulega wydłużeniu o czas nieobecności lekarza stażysty w pracy m.in.:

w razie choroby i macierzyństwa;
z powodu urlopu bezpłatnego (nie dłużej niż o 3 miesiące)
z powodu niezrealizowania programu stażu w zakresie odbywania dyżurów medycznych, w związku z ciążą lub sprawowaniem opieki nad dzieckiem do lat 4;
w przypadku skorzystania z urlopu wychowawczego;
z powodu przerwy nie dłuższej niż 14 dni wynikającej z procedur stosowanych przy zmianie miejsca odbywania stażu podyplomowego.

W każdym przypadku umowa o pracę ulega przedłużeniu na okres konieczny do realizacji tej części programu stażu podyplomowego, która nie została zrealizowana (art. 15a ust. 1 i 3 u.z.l.).

podstawowe obowiązki

Na podstawie ww. umowy lekarz stażysta jako pracownik ma obowiązek wykonywania pracy określonego rodzaju (praca na stanowisku lekarza stażysty / lekarza dentysty stażysty) na rzecz pracodawcy, pod jego kierownictwem w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę (art. 22 § 1 k.p.), w szczególności odbywa kursy i szkolenia przewidziane w ramowym programie stażu podyplomowego w miejscu wyznaczonym przez ich organizatora.

Podstawowe obowiązki lekarza – pracownika zostały ujęte w art. 100 k.p.:

wykonywać pracę sumiennie i starannie
stosować się do poleceń przełożonych
przestrzegać czasu pracy, regulaminu pracy i ustalonego w zakładzie pracy porządku;
przestrzegać przepisów oraz zasad bhp i przepisów p.poż.
dbać o dobro zakładu pracy i chronić jego mienie
zachować w tajemnicy informacje, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę
przestrzegać w zakładzie pracy zasad współżycia społecznego

W kontekście ww. obowiązku przestrzegania ustalonego porządku i czasu pracy warto zapoznać się z regulaminem organizacyjnym i regulaminem pracy szpitala (nierzadko taki regulamin jest wprowadzony dla oddziału). Pośród obowiązków związanych z ww. obowiązkiem wymienić należy:

punktualne przyjście do pracy;
stosowanie się do przyjętego sposobu potwierdzania przybycia do pracy (np. podpisanie papierowej listy obecności);
odpowiednie zgłoszenie nagłej nieobecności w pracy (np. gdy choroba, urlop na żądanie, inne nagłe zdarzenie) np. telefon lub mail do działu kadr, do ordynatora, czy do koordynatora – zawsze na zasadach ustalonych w placówce/ oddziale;
opuszczenie pracy przed czasem – wyłącznie za uprzednią i jednoznaczną zgodą przełożonego.

Przypomnieć trzeba, że za opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia pracodawca może wymierzyć pracownikowi karę pieniężną do wysokości 1-dniowego wynagrodzenia (art. 108 k.p.).

miejsce pracy

Przypomnieć i podkreślić trzeba, że lekarz stażysta może wykonywać zawód wyłącznie w miejscu odbywania stażu podyplomowego.

W art. 15b ust. 2 u.z.l. wprost przewidziano 2 wyjątki:

gdy lek. stażysta udziela pomocy w tzw. nagłym wypadku, tzn. gdy zwłoka w udzieleniu takiej pomocy mogłaby spowodować niebezpieczeństwo utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia (art. 30 u.z.l.);
gdy lek. stażysta jednocześnie prowadzi prace badawcze w dziedzinie nauk medycznych pod kierunkiem lekarza posiadającego prawo wykonywania zawodu.

Dodatkowo, pracodawca może oddelegować lekarza stażystę do innego podmiotu leczniczego prowadzącego staż podyplomowy – w celu umożliwienia mu zrealizowania tej części programu stażu podyplomowego, której realizacji pracodawca nie może zapewnić w zakresie udzielanych przez siebie świadczeń zdrowotnych.

Powyższe oznacza, że nie jest legalne udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej przez lek. stażystę w innym miejscu lub innej niż ww. sytuacji, nawet na podstawie umowy cywilnoprawnej (umowy zlecenia, umowy o świadczenie usług, czy umowy o dzieło) czy umowy o wolontariat. Skutkiem może być postępowanie z zakresu odpowiedzialności zawodowej w izbie lekarskiej.

praca pod kierownictwem / nadzorem

Lekarz stażysta odbywa staż podyplomowy co do zasady pod nadzorem lekarza albo lekarza dentysty posiadającego specjalizację albo tytuł specjalisty w określonej dziedzinie medycyny zwanego dalej „opiekunem” (art. 15b ust. 1 u.z.l.). Przepis wprost wskazuje, że lekarz stażysta ma obowiązek utrzymywania stałej współpracy z ww. opiekunem (art. 15b ust. 5 u.z.l.), który m.in. ma obowiązek zaznajomić lek. stażystę z organizacją udzielania świadczeń zdrowotnych, czy obowiązek prowadzenia wspólnie z lekarzem stażystą pacjentów, w szczególności powinien konsultować i akceptować proponowane przez lekarza stażystę badania diagnostyczne i ich interpretację, rozpoznania choroby, sposoby leczenia szpitalnego, w tym zastosowania leków, zabiegów operacyjnych i innych zabiegów lekarskich, pielęgnacji (§ 11 rozp. staż.).

Do tego dochodzi koordynator szkolenia (wyznaczony przed podmiot w porozumieniu z okręgową radą lekarską) oraz ordynator oddziału (lekarz kierujący oddziałem), na którym w danym okresie lekarz stażysta odbywa staż.

Z punktu widzenia prawa pracy oznacza to obowiązek wypełniania poleceń każdej z ww. osób jako przełożonych, które dot. pracy jeżeli nie są one sprzeczne z przepisami prawa lub umową o pracę. Takie polecenie może być wydane ustnie przez przełożonego. W sytuacji, gdy lek. stażysta ma wątpliwość lub po prostu polecenie nie jest jasne – warto dopytać wydającego polecenie i upewnić się co do treści polecenia czy wyznaczonego zadania.

Podkreślić trzeba, że w świetle art. 15b ust. 3 u.z.l. lekarz stażysta wykonuje (może wykonywać) pewne czynności pod dodatkowymi warunkami:

wydawanie skierowań na badania wymagające metod diagnostycznych i leczniczych stwarzających podwyższone ryzyko dla pacjenta – po uzgodnieniu z opiekunem lub z lekarzem wskazanym przez opiekuna;
udzielanie porad lekarskich – po konsultacji z opiekunem;
wydawanie zleceń lekarskich – po konsultacji z opiekunem;
stosowanie metod diagnostycznych i leczniczych stwarzających podwyższone ryzyko dla pacjenta – wspólnie z lekarzem posiadającym prawo wykonywania zawodu na czas nieokreślony;
wykonywanie zabiegów operacyjnych objętych programem stażu podyplomowego – wspólnie z lekarzem posiadającym prawo wykonywania zawodu na czas nieokreślony;
prowadzenie historii choroby i innej dokumentacji medycznej – we współpracy z opiekunem;
wydawanie opinii i orzeczeń lekarskich – po uzgodnieniu ich treści z opiekunem;
pełnienie dyżurów medycznych – z lekarzem pełniącym dyżur samodzielnie.

czas pracy

Lekarz stażysta odbywa pracę w tzw. pełnym wymiarze czasu pracy (pełny etat), tzn., że jego czas pracy nie może przekraczać 7 godzin 35 minut na dobę i przeciętnie 37 godzin 55 minut na tydzień (§ 6 ust. 1 rozp. staż w zw. z art. 93 ust. 1 u.d.l.).

Nadto wprost przewidziano, że lek. stażysta pełni dyżury medyczne w wymiarze godzinowym określonym w programie stażu podyplomowego oraz w ramach indywidualnego harmonogramu realizacji stażu podyplomowego ustalonego przez opiekuna danej części stażu podyplomowego – w łącznym wymiarze 40 godzin i 20 minut miesięcznie (§ 6 ust. 3 rozp. staż).

adw. Karol Kolankiewicz

artykuł został pierwotnie opublikowany na stronie OIL Gdańsk

————————-
Karol Kolankiewicz, adwokat; specjalizuje się w sprawach związanych z prawem medycznym, prawem karnym i ochroną danych osobowych. Od 2009r. prowadzi szkolenia z zakresu prawa medycznego m. in. dla Ośrodka Kształcenia NIL;

Współautor praktycznych publikacji m.in.:

„Obowiązkowe informacje dla pacjenta – WZORY PISM z praktycznym omówieniem” (2025)

„Jak bezpiecznie udostępniać dokumentację medyczną” (2024),

„Prawo medyczne dla lekarzy. Wybrane zagadnienia” (2021),

Gdy pacjent wzywa do zapłaty – jak się bronić przed roszczeniami? (2024)

Ekspert – autor ponad 20 praktycznych kursów e-learningow’ych dla Receptanaprawo.pl, w tym:

„Jakie informacje dla pacjenta ma obowiązek zamieścić placówka medyczna„, „Rejestracja medyczna – jakość usług i bezpieczeństwo pacjenta„, „Lekarz wobec agresji – ochrona w prawie karnym”, „5 najczęstszych błędów personelu w toku realizacji kontraktu z NFZ„, „Teleporada – jak unikać błędów przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych?”, „Kiedy lekarz może odstąpić od leczenia?”, czy „Rejestracja medyczna – podstawowe obowiązki i zadania„

Zdecydowana większość lekarzy przynajmniej kilka razy w swojej karierze zawodowej jest lub będzie wezwana do prokuratury lub na komendę Policji w celu przesłuchania jako świadka. Wynika to najczęściej z tego, że pacjenci lub członkowie ich rodzin (szczególnie po śmierci pacjenta) uważają, że do powstania uszczerbku na zdrowiu pacjenta lub jego śmierci doszło na skutek błędu czy niedopełnienia obowiązków przez lekarzy.
Prokurator po otrzymaniu zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa w pierwszej kolejności pozyskuje dokumentację medyczną pacjenta ze szpitala i innych placówek (np. przychodnia POZ, poradnia specjalistyczna), a następnie przesłuchuje w charakterze świadków wszystkich lekarzy, którzy w takiej dokumentacji zostali uwidocznieni.

kolosalne znaczenie zeznań lekarza jako świadka

Przypomnieć trzeba, że każde takie zeznanie złożone przez lekarza, a także przez inny personel medyczny (np. przez pielęgniarki, czy ratowników medycznych) w połączeniu z dokumentacją medyczną pacjenta stanowi potem podstawę wydania opinii przez biegłego lekarza – specjalistę z odpowiedniej dziedziny medycyny. Prokurator zleca takiemu biegłemu dokonanie oceny prawidłowości postępowania lekarza i pozostałego personelu medycznego w toku sprawowania opieki nad pacjentem, a w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości wskazania na czym polegały uchybienia i jaki miały wpływ na powstanie uszczerbku na zdrowiu pacjenta (art. 156, art. 157 k.k.), spowodowaniu bezpośredniego zagrożenia życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu (art. 160 k.k.) lub nieumyślnego spowodowania jego śmierci (art. 155 k.k.). Efektem może być postawienie konkretnemu lekarzowi lub lekarzom zarzutów popełnieniu któregoś z ww. przestępstw.

Nadto warto zwrócić uwagę, że zeznania lekarza złożone w toku postępowania karnego, opisujące wywiad, przebieg diagnostyki, leczenia, podjęte lub zaniechane decyzje medyczne, mogą stanowić podstawę wszczęcia przeciwko niemu odrębnego postępowania dotyczącego odpowiedzialności zawodowej za naruszenie zasad etyki lekarskiej lub przepisów regulujących wykonywanie zawodu lekarza. Możliwość równoległego postępowania dyscyplinarnego stanowi dodatkowe, niezwykle istotne zagrożenie dla interesów zawodowych i osobistych lekarza jako świadka.

Zachodzi także ryzyko odpowiedzialności cywilnej, gdyż ujęte później w aktach śledztwa okoliczności faktyczne stanowią o realnym ryzyku wytoczenia przez pacjenta (albo członków rodziny) powództwa cywilnego o zadośćuczynienie pieniężne lub odszkodowanie. Zeznania złożone przez lekarza mogą zostać wykorzystane w późniejszym postępowaniu cywilnym jako istotny materiał dowodowy przesądzający o odpowiedzialności lub współodpowiedzialności lekarza lub placówki w której pracuje.

uprawnienia świadka

Prokurator czy policjant przed rozpoczęciem składania zeznań oczywiście powinien pouczyć lekarza jako świadka o obowiązku mówienia prawdy – pod rygorem odpowiedzialności karnej z art. 233 k.k. za składanie fałszywych zeznań (grozi za to kara do 8 lat pozbawienia wolności).

Lekarz jest także pouczany o prawie do odmowy odpowiedzi na konkretne pytanie, gdy odpowiedź narażałaby go na odpowiedzialność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe (art. 183 § 1 k.p.k.).

Innym uprawnieniem świadka jest możliwość domagania się odczytania fragmentów jego wypowiedzi wciągniętych do protokołu (art. 148 § 4 k.p.k.), czy zamieszczenia w protokole z pełną dokładnością wszystkiego, tego co dotyczy jego praw lub interesów (art. 148 § 2 k.p.k.).

Dodatkowo powszechną praktyką jest wręczenie świadkowi kilku stron pisemnych pouczeń o jego obowiązkach i innych uprawnieniach (np. możliwości domagania się zwrotu utraconego zarobku).

na przesłuchanie z adwokatem

W takiej sytuacji wydawać by się mogło, że nie ma potrzeby, aby lekarz na przesłuchanie jako świadek szedł z adwokatem lub radcą prawnym jako fachowym pełnomocnikiem. W rzeczywistości wygląda to inaczej. Pamiętać trzeba, że przesłuchanie niemal zawsze ma charakter dynamiczny i trudno przewidzieć jego przebieg. Często kolejne pytania prokuratora wynikają z dopiero co udzielonej odpowiedzi lekarza.

Trzeba także pamiętać, że coraz częściej w przesłuchaniu uczestniczą pacjenci (mają status pokrzywdzonego – są stroną postępowania) lub członkowie ich rodzin, a także ich fachowy pełnomocnik (adwokat lub radca prawny). Każda z ww. osób może zadawać pytania lekarzowi jako świadkowi, czy zwracać przesłuchującemu policjantowi uwagę na zapisy w protokole przesłuchania.

Decyzja o tym, czy lekarz wezwany na przesłuchanie jako świadek chce iść z adwokatem lub radcą prawnym należy oczywiście do niego samego. Najczęściej lekarze decydują się iść na przesłuchanie z fachowym pełnomocnikiem z 3 przyczyn:

obawiają się, że ich „status” jako świadka może po opinii biegłego zmienić się na status „podejrzanego”;
obawiają się nerwowej atmosfery podczas przesłuchania, ale także że nie będą potrafili powiedzieć przesłuchującemu, że chcą skorzystać z prawa do odmowy odpowiedzi na pytanie,
obawiają się, że na skutek zmęczenia po odpowiedzi na kolejne pytania, zeznają coś co może być potem niekorzystne dla nich, dla kolegi czy placówki medycznej w której pracują.

Podkreślić trzeba, że decyzja o tym, czy lekarz potrzebuje pomocy profesjonalnego pełnomocnika jest wyrazem jego suwerennej, indywidualnej i autonomicznej woli. Ważne, aby pamiętać, że takie uprawnienie jest przewidziane w art. 87 § 2 k.p.k. Zgodnie z treścią tego przepisu lekarz – świadek w sprawie karnej (jako osoba niebędąca stroną) może ustanowić pełnomocnika w osobie adwokata lub radcy prawnego, jeżeli uzna, że wymagają tego jego interesy w toczącym się postępowaniu karnym.

niestraszna odmowa dopuszczenia

Do niedawna przesłuchujący mógł po prostu odmówić dopuszczenia do udziału w przesłuchaniu ww. fachowego pełnomocnika, jeżeli uznał, że nie wymaga tego obrona interesów lekarza-świadka. Słyszałem o rzadkich przypadkach, gdy policjant jako przesłuchujący mówił, że pouczy o prawach świadka i wręczy mu kilka stron pouczenia, zatem obecność pełnomocnika nie jest potrzebna.

Odmowa dopuszczenia pełnomocnika jest obecnie znacznie trudniejsza na skutek zmiany k.p.k. z dniem 21 lipca 2026 r. i prawdopodobnie w ogóle przestanie się zdarzać (chociaż i do tej pory zdarzała się niezwykle rzadko). Obecnie odmowa wymaga sporządzenia przez prokuratora osobnego postanowienia z uzasadnieniem, zaś lekarz-świadek może na ww. postanowienie złożyć zażalenie do sądu rejonowego (art. 87 § 4 k.p.k.).

W sytuacji złożenia ww. zażalenia na postanowienie prokuratora przesłuchanie lekarza powinno być wstrzymane do czasu rozpatrzenia sprawy przez sąd. Przepis wyraźnie wskazuje, że przesłuchania (czynności dotyczące) świadka, w których udział zgłosił jej pełnomocnik, mogą być dokonywane bez jego udziału jedynie w wypadkach niecierpiących zwłoki (art. 87 § 5 k.p.k.).

Z tych względów obecność adwokata jako pełnomocnika w toku przesłuchania zapewni lepszą (prawidłową) ocenę sytuacji procesowej, rzetelną informację prawną już w momencie przesłuchania. To z kolei daje realną możliwość skorzystania przez lekarza z ww. przysługujących mu uprawnień procesowych, w ty

adw. Karol Kolankiewicz

artykuł został pierwotnie opublikowany na stronie OIL Gdańsk

————————-
Karol Kolankiewicz, adwokat; specjalizuje się w sprawach związanych z prawem medycznym, prawem karnym i ochroną danych osobowych. Od 2009r. prowadzi szkolenia z zakresu prawa medycznego m. in. dla Ośrodka Kształcenia NIL;

Współautor praktycznych publikacji m.in.:

„Obowiązkowe informacje dla pacjenta – WZORY PISM z praktycznym omówieniem” (2025)

„Jak bezpiecznie udostępniać dokumentację medyczną” (2024),

„Prawo medyczne dla lekarzy. Wybrane zagadnienia” (2021),

Gdy pacjent wzywa do zapłaty – jak się bronić przed roszczeniami? (2024)

Ekspert – autor ponad 20 praktycznych kursów e-learningow’ych dla Receptanaprawo.pl, w tym:

„Jakie informacje dla pacjenta ma obowiązek zamieścić placówka medyczna„, „Rejestracja medyczna – jakość usług i bezpieczeństwo pacjenta„, „Lekarz wobec agresji – ochrona w prawie karnym”, „5 najczęstszych błędów personelu w toku realizacji kontraktu z NFZ„, „Teleporada – jak unikać błędów przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych?”, „Kiedy lekarz może odstąpić od leczenia?”, czy „Rejestracja medyczna – podstawowe obowiązki i zadania„

Recepta refundowana – kiedy zwrot refundacji do NFZ i inne grożące sankcje to szkolenie online, które w dn. 25.09.2026 godz. 17:00-19:00 poprowadzi adw. Karol Kolankiewicz w ramach współpracy z Naczelną Izbą Lekarską.

Celem szkolenia jest przedstawienie lekarzom zasad i sytuacji, w których konieczne jest zwrócenie kwoty refundacji do NFZ oraz omówienie potencjalnych sankcji, które mogą ich dotknąć. Szkolenie ma na celu wyposażyć uczestników w wiedzę na temat prawidłowego rozliczania refundacji oraz skutecznych metod obrony w przypadku konieczności zwrotu środków.

Program szkolenia:

Podstawowe obowiązki związane z wystawianiem recept refundowanych
Kontrola dokumentacji dot. zasadności i prawidłowości wystawiania recept
Decyzja o zwrocie kwoty refundacji wraz z odsetkami (gdy recepta nieuzasadniona udokumentowanymi względami medycznymi / gdy recepta niezgodna z uprawnieniami świadczeniobiorcy / gdy recepta niezgodna ze wskazaniami refundacyjnymi)
Inne skutki naruszenia reżimu refundacji (utrata uprawnień do wystawienia recept refundowanych, zarzuty popełnienia przestępstw z ustawy o refundacji oraz Kodeksu karnego)

Szkolenie jest bezpłatne.

Kontakt do organizatora: szkolenia@nil.org.pl -> zapisy na stronie NIL

Każdy ma prawo do złożenia skargi na postępowanie lekarza do izby lekarskiej, nie przy tym ani wnosić jakiejkolwiek opłaty, zaś sama skarga nie musi być jakoś bardzo sformalizowana.
Taka skarga trafia następnie do Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej, który jest jedynym organem w izbie lekarskiej, który może badać, czy nie doszło do popełnienia przewinienia zawodowego, tzn. czy postępowanie lekarza nie naruszało zasad etyki lekarskiej oraz czy nie naruszało przepisów związanych z wykonywaniem zawodu lekarza (art. 53 ustawy z dn. 02.12.2009r. o izbach lekarskich).

nie jest wymagany wniosek o ściganie od pacjenta

Przepisy ww. ustawy o izbach lekarskich nie przewidują trybu „ścigania” lekarza (jako sprawcy przewinienia) po złożeniu wniosku przez pokrzywdzonego pacjenta. W świetle przepisów wystarczy, że do Rzecznika odpowiedzialności zawodowej dotrze „informacja wskazująca na możliwość popełnienia przewinienia zawodowego” przez lekarza lub lekarza dentystę. Rzecznik niezwłocznie po otrzymaniu „informacji wskazującej na możliwość popełnienia przewinienia zawodowego” ma obowiązek wydać postanowienie o wszczęciu bądź o odmowie wszczęcia postępowania (art. 67 ust. 1 ww. ustawy o izbach lekarskich). Rzecznik wcale nie musi otrzymać pisemnej skargi, wniosku, czy podania, aby podjąć określone czynności.
Inaczej bywa w sprawach karnych albowiem przepisy ustawy z dn. 06.06.1997 r. – Kodeks karny (k.k.) przewidują wyjątkowe przestępstwa, kiedy konieczne jest złożenie przez pokrzywdzonego wniosku o ściganie, przykładowo:

przy przestępstwie groźby karalnej, tzn. groźby popełnienia przestępstwa na szkodę danej osoby lub osoby dla niej najbliższej, jeżeli groźba wzbudza u ww. osoby uzasadnioną obawę, że będzie spełniona (art. 190 k.k.);
przy przestępstwie uporczywego nękania innej osoby lub osoby dla niej najbliższej, gdy ww. zachowanie wzbudza u ww. osoby uzasadnione poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia lub istotnie narusza jej prywatność / kradzieży tożsamości (art. 190a § 1 k.k.),
przy przestępstwie kradzieży tożsamości, gdy sprawca podszywa się pod inną osobę, wykorzystuje jej wizerunek, inne jej dane osobowe lub inne dane, za pomocą których jest ona publicznie identyfikowana, gdy wyrządza szkodę majątkową lub osobistą osobie pod którą się podszywa (art. 190a § 2 k.k.);
przy przestępstwie zniszczenia cudzej rzeczy, gdy sprawca cudzą rzecz niszczy, uszkadza lub czyni niezdatną do użytku (art. 288 k.k.).

W każdym z ww. przepisów wprost jest mowa o tym „ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego”, zaś do obowiązków prokuratora należy uzyskanie wniosku o ściganie i wcześniejsze pouczenie pokrzywdzonego, że tak wniosek może złożyć (art. 12 § 1a ustawy z dn. 06.06.1997 r. Kodeks postępowania karnego – k.p.k.), zaś brak skargi uprawnionego oznacza, że w ogóle się nie wszczyna się śledztwa (art. 17 § 1 pkt. 9 k.p.k.).
Takiej regulacji nie ma w ww. ustawie o izbach lekarskich, zatem Rzecznik powinien „działać” – nie czekając na wniosek / skargę – już w momencie powzięcia „informacji wskazującej na możliwość popełnienia przewinienia zawodowego”.

nie jest wymagana pisemna skarga pacjenta

Powyższy przepis nie wprowadza obowiązku, aby ww. „informacja wskazująca na możliwość popełnienia przewinienia zawodowego” miała formę pisemną. Nie przewiduje tego w żadnym miejscu ww. ustawa o izbach lekarskich.

W postępowaniu z zakresu odpowiedzialności zawodowej lekarzy są stosowne odpowiednio niektóre przepisy k.p.k., gdy nie zawarto danej kwestii w ww. ustawie o izbach lekarskich. Warto dodać, że nawet w przepisach procedury karnej forma pisemna jest wymagana w szczególnych sytuacjach, między innymi przy składaniu pisma procesowego już w toku śledztwa / rozprawy (art. 119 k.p.k.), np. gdy podejrzany składa wniosek dowodowy o przesłuchanie świadka albo gdy obrońca składa do prokuratora wniosek o zmianę środka zapobiegawczego, czy też gdy oskarżony składa wniosek o doręczenie mu pisemnego uzasadnienia wyroku sądu karnego. Nadto z przepisów procedury karnej wynika wprost, że forma pisemna obowiązuje także przy składaniu środków zaskarżenia takich jak apelacja od wyroku, czy zażalenie od postanowienia (art. 428 k.p.k.).
Takiej regulacji nie ma w ww. ustawie o izbach lekarskich, zatem Rzecznik może i powinien „działać” w momencie powzięcia wiarygodnej „informacji wskazującej na możliwość popełnienia przewinienia zawodowego” przez lekarza lub lekarza dentystę – nie czekając na pisemny wniosek lub skargę.

skąd Rzecznik ma ww. „informację” o podejrzeniu

Z mojej ponad 18-letniej współpracy zarówno z rzecznikiem, jak i sądem lekarskim faktycznie najczęściej ww. informacja trafia do Rzecznika od pacjenta, który w takim postępowaniu w izbie zyskuje status strony pokrzywdzonej.Od razu zaznaczyć jednak trzeba, że ww. „informacja” może pochodzić z innych źródeł”, w szczególności:
1. od osoby bliskiej pacjentowi, np. od córki pacjenta, ale także od jego zięcia, czy też od partnera pacjenta;
2. od innej zupełnie niezainteresowanej osoby lub instytucji, która nawet nie jest kierowana wprost do Rzecznika, przykładowo:

materiał w lokalnej gazecie o tym, że lekarz przepisuje leki psychotropowe bez badania i bez dokumentacji – w zamian za wynagrodzenie;
reportaż w radio o tym, że lekarz przyjmował pijany w gabinecie i został zatrzymany przez Policję;
audycja w telewizji / na kanale YouTube pokazująca, jak lekarz wulgarnie odzywa się do pacjenta w SOR;

3. ww. „informacja” może pochodzić także od organów ścigania, czy organów państwowych lub innych instytucji, przykładowo:

zawiadomienie z prokuratury, gdy prokurator postawi zarzut lekarzowi;
pismo z Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, np. gdy lekarz nie dopełnia obowiązków związanych z dokumentacją z zakresu medycyny pracy
zawiadomienie od nadzoru farmaceutycznego gdy któraś z ww. instytucji ustali, że lekarz wystawia recepty na leki w bardzo dużych ilościach,
informacja z NFZ lub od Rzecznika Praw Pacjenta, gdy zostanie ustalone, że lekarz wystawia recepty refundowane niezgodnie z listą leków refundowanych lub gdy zostaną naruszone prawa pacjenta.

Podkreślić należy, że ww. inne osoby oraz instytucje, od której pochodzi ww. „informacja wskazująca na możliwość popełnienia przewinienia zawodowego” nie uzyskuje statusu strony pokrzywdzonej w tym postępowaniu.

Powyższe wyraźnie wskazuje, że ww. osoba / podmiot „informujący” nie musi wcale być stroną, aby Rzecznik rozpoczął czynności sprawdzające lub od razu wszczął postępowanie wyjaśniające.

co może i powinien zrobić Rzecznik po otrzymaniu ww. „informacji”

Zgodnie z przepisami jeżeli zachodzi taka potrzeba, Rzecznik może dokonać czynności sprawdzających w celu wstępnego ustalenia, czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania wyjaśniającego (art. 67 ust. 2 ww. ustawy o izbach lekarskich).
Nadto Regulamin wewnętrzny urzędowania rzeczników odpowiedzialności zawodowej (zał. do Uchwały Nr 7 Nadzwyczajnego XIII Krajowego Zjazdu Lekarzy z dn. 14.05.2016 r.) w § 14 ust. 1 wyraźnie wskazuje, że w takiej sytuacji Rzecznik może i zarazem powinien:

zażądać uzupełnienia informacji lub przekazania dodatkowej dokumentacji od osoby, od której pochodzi ww. „informacja”, np. może zwrócić się do synowej pacjenta o wskazania w którym szpitalu i kiedy miało miejsce zdarzenie opisane w jej piśmie / skardze;
zwrócić się do odpowiedniej osoby albo instytucji o potwierdzenie faktów albo zdarzeń, np. zwrócić się do ordynatora SOR o potwierdzenie, czy dany pacjent w konkretnym dniu był poddawany czynnościom w SOR;
zażądać przekazania dokumentacji medycznej, np. z przychodni
przesłuchać w charakterze świadka ww. osobę składającej skargę na lekarza.
wystąpić do lekarza, na którego złożono skargę o zajęcie pisemnego stanowiska w sprawie.

Po uzupełnieniu ww. informacji Rzecznik – najpóźniej w terminie 3 miesięcy od otrzymania informacji – ma obowiązek podjąć decyzję o wszczęciu postępowania wyjaśniającego (gdy zachodzi prawdopodobieństwo popełnienia przewinienia przeze lekarza) albo o odmowie wszczęcia postępowania, np. gdy od dnia zdarzenia opisanego w skardze minęło ponad 3 lata albo gdy skarga nie dotyczy lekarza, ale np. pracownika rejestracji, czy administracji.

adw. Karol Kolankiewicz

artykuł został pierwotnie opublikowany na stronie OIL Gdańsk

————————-
Karol Kolankiewicz, adwokat; specjalizuje się w sprawach związanych z prawem medycznym, prawem karnym i ochroną danych osobowych. Od 2009r. prowadzi szkolenia z zakresu prawa medycznego m. in. dla Ośrodka Kształcenia NIL;

Współautor praktycznych publikacji m.in.:

„Obowiązkowe informacje dla pacjenta – WZORY PISM z praktycznym omówieniem” (2025)

„Jak bezpiecznie udostępniać dokumentację medyczną” (2024),

„Prawo medyczne dla lekarzy. Wybrane zagadnienia” (2021),

Gdy pacjent wzywa do zapłaty – jak się bronić przed roszczeniami? (2024)

Ekspert – autor ponad 20 praktycznych kursów e-learningow’ych dla Receptanaprawo.pl, w tym:

„Jakie informacje dla pacjenta ma obowiązek zamieścić placówka medyczna„, „Rejestracja medyczna – jakość usług i bezpieczeństwo pacjenta„, „Lekarz wobec agresji – ochrona w prawie karnym”, „5 najczęstszych błędów personelu w toku realizacji kontraktu z NFZ„, „Teleporada – jak unikać błędów przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych?”, „Kiedy lekarz może odstąpić od leczenia?”, czy „Rejestracja medyczna – podstawowe obowiązki i zadania„

Nasz Lider adwokat Karol Kolankiewicz przeprowadził szkolenie także dla Sądu Lekarskiego w Gdańsku dot. prawnych aspektów prowadzenia postępowania:

co uniemożliwia rozpoczęcie lub prowadzenie przewodu sądowego;
rola, znaczenie, obowiązki i uprawnienia Przewodniczącego składu orzekającego;
poszczególne etapy rozprawy – od odczytania wniosku o ukaranie do ogłoszenia końcowego orzeczenia;
odpowiednia komunikacja z uczestnikami rozprawy;
postępowanie z wnioskami dowodowymi;
kolejność zadawania pytań i zabierania głosu na rozprawie.

adw. Karol Kolankiewicz

————————-
Karol Kolankiewicz, adwokat; specjalizuje się w sprawach związanych z prawem medycznym, prawem karnym i ochroną danych osobowych. Od 2009r. prowadzi szkolenia z zakresu prawa medycznego m. in. dla Ośrodka Kształcenia NIL;

Współautor praktycznych publikacji m.in.:

„Obowiązkowe informacje dla pacjenta – WZORY PISM z praktycznym omówieniem” (2025), „Jak bezpiecznie udostępniać dokumentację medyczną” (2024),

„Prawo medyczne dla lekarzy. Wybrane zagadnienia” (2021), Gdy pacjent wzywa do zapłaty – jak się bronić przed roszczeniami? (2024)

Ekspert – autor ponad 20 praktycznych kursów e-learningow’ych dla Receptanaprawo.pl, w tym:

„Jakie informacje dla pacjenta ma obowiązek zamieścić placówka medyczna„, „Rejestracja medyczna – jakość usług i bezpieczeństwo pacjenta„, „Lekarz wobec agresji – ochrona w prawie karnym”, „5 najczęstszych błędów personelu w toku realizacji kontraktu z NFZ„, „Teleporada – jak unikać błędów przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych?”, „Kiedy lekarz może odstąpić od leczenia?”, czy „Rejestracja medyczna – podstawowe obowiązki i zadania„

Nasz Lider adwokat Karol Kolankiewicz w drugi majowy weekend przeprowadził cykl szkoleń dla Zastępców Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej oraz dla Okręgowego Sądu Lekarskiego w Szczecinie w następującym zakresie:

dla nowowybranych rzeczników i sędziów:

1. Postępowanie z zakresu odpowiedzialności zawodowej lekarzy

podstawowe pojęcia i naczelne zasady postępowania,
strony postępowania, pełnomocnicy i obrońcy;
środki dowodowe, w tym zeznania świadka / opinia biegłych / dokumentacja medyczna / inne dokumenty;
prowadzenie i udostępnianie akt;
katalog kar, koszty postępowania i inne możliwe sankcje;

2. Etapy postępowania przed Rzecznikiem

czynności sprawdzające
kiedy wszczęcie postępowania, a kiedy odmowa wszczęcia
postanowienie o przedstawieniu zarzutówwniosek o ukaranie

3. Przebieg rozprawy przed Sądem Lekarskim

zadania przewodniczącego składu orzekającego;
czynności z udziałem Obwinionego;
protokół rozprawy
zakończenie postępowania (m.in. zaliczenie w poczet materiału dowodowego, zamknięcie przewodu; końcowe głosy stron)
opracowanie i ogłoszenie orzeczenia

dla wszystkich rzeczników i sędziów

Obowiązki i uprawnienia Przewodniczącego składu orzekającego
Najczęstsze błędy lekarzy przy udzielaniu informacji pacjentowi – jak bezpiecznie udzielać informacji pacjentowi i jego bliskim
Kiedy lekarz ujawnia informacje o pacjencie i nie narusza tajemnicy lekarskiej ?
Kiedy można mówić o nadużyciu uprawnień przez pacjenta ?

Szkolenie pozwoliło na wyjaśnienie wielu dotychczasowych wątpliwości związanych z praktycznym stosowaniem przepisów Kodeksu postępowania karnego, ww. ustawy o izbach lekarskich oraz wewnętrznego regulaminu Okręgowego Rzeczni oraz Sądu Lekarskiego.Uczestnicy szkolenia byli bardzo aktywni – prowadzący szkolenie adw. Karol Kolankiewicz udzielił odpowiedzi na wiele pytań, które zadawali zastępcy rzecznika i członkowie sądu

W ramach szkolenia została przeprowadzona symulacja rozprawy przed Sądem Lekarskim, gdzie rolę Przewodniczącego sprawował adw. Karol Kolankiewicz, zaś w inne role (Obwiniony, Rzecznik, obrońca, pokrzywdzony, pełnomocnik pokrzywdzonego) znakomicie wcielili się sami rzecznicy, członkowie sąd oraz pracownicy biura.

Zwrócić uwagę trzeba, że w postępowaniu przed Sądem Lekarskim coraz częściej uczestniczą aktywnie profesjonalni pomocnicy, tj. adwokaci i radcowie prawni, którzy odwołują się do skomplikowanych przepisów procedury karnej. Warto podkreślić, że poszczególne decyzje Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej czy orzeczenia Sądu Lekarskiego coraz częściej stają się przedmiotem dyskusji nie tylko środowiska lekarskiego, ale także są coraz częściej poddawane ocenie społecznej, w szczególności przez przedstawicieli mediów i samych pacjentów.

Każdy Zastępca Rzecznika i każdy członek Sądu Lekarskiego powinien zatem poznać istotne i praktyczne aspekty proceduralne, a swoją wiedzę co jakiś czas aktualizować.

adw. Karol Kolankiewicz

————————-
Karol Kolankiewicz, adwokat; specjalizuje się w sprawach związanych z prawem medycznym, prawem karnym i ochroną danych osobowych. Od 2009r. prowadzi szkolenia z zakresu prawa medycznego m. in. dla Ośrodka Kształcenia NIL;

Współautor praktycznych publikacji m.in.:

„Obowiązkowe informacje dla pacjenta – WZORY PISM z praktycznym omówieniem” (2025)

„Jak bezpiecznie udostępniać dokumentację medyczną” (2024),

„Prawo medyczne dla lekarzy. Wybrane zagadnienia” (2021),

Gdy pacjent wzywa do zapłaty – jak się bronić przed roszczeniami? (2024)

Ekspert – autor ponad 20 praktycznych kursów e-learningow’ych dla Receptanaprawo.pl, w tym:

„Jakie informacje dla pacjenta ma obowiązek zamieścić placówka medyczna„, „Rejestracja medyczna – jakość usług i bezpieczeństwo pacjenta„, „Lekarz wobec agresji – ochrona w prawie karnym”, „5 najczęstszych błędów personelu w toku realizacji kontraktu z NFZ„, „Teleporada – jak unikać błędów przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych?”, „Kiedy lekarz może odstąpić od leczenia?”, czy „Rejestracja medyczna – podstawowe obowiązki i zadania„

Newsy

Obowiązki pracownicze lekarza w trakcie stażu podyplomowego

adw. Karol Kolankiewicz

artykuł został pierwotnie opublikowany na stronie OIL Gdańsk

Lekarz – świadek może iść z pełnomocnikiem na przesłuchanie

adw. Karol Kolankiewicz

artykuł został pierwotnie opublikowany na stronie OIL Gdańsk

Zwrot kwoty refundacji do NFZ – bezpłatne szkolenie online dla lekarzy już 25.09. !

Nie tylko skarga powoduje wszczęcie postępowania przez Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej

adw. Karol Kolankiewicz

artykuł został pierwotnie opublikowany na stronie OIL Gdańsk

Przed Sądem Lekarskim – szkolenie w Gdańsku

adw. Karol Kolankiewicz

Szkolimy w całym kraju -> Rzecznicy i Sąd Lekarski w Szczecinie

adw. Karol Kolankiewicz

Tagi

Najnowsze artykuły

Obowiązki pracownicze lekarza w trakcie stażu podyplomowego

Lekarz – świadek może iść z pełnomocnikiem na przesłuchanie

Większa jawność wynagrodzeń lekarzy

Szukaj na stronie