Wielu lekarzy prowadzi indywidualną działalność gospodarczą prowadząc własną przychodnię (NZOZ) lub indywidualną praktykę lekarską. Wiąże się to z jednoosobowym podejmowaniem decyzji przez lekarza jako właściciela przychodni, jak również nie wymaga to podejmowania dodatkowych czynności czy kroków prawnych, które są wymagane przy prowadzeniu działalności w formie spółki z o.o. Po co zatem coraz większa część lekarzy przekształca swoją dotychczasową działalność w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością (sp. z o.o.).

ochrona prywatnego majątku

Każdy lekarz-przedsiębiorca musi mieć świadomość, że w pewnych sytuacjach ponosi pełną odpowiedzialność całym swoim majątkiem, nie tylko tym zgromadzonym w toku prowadzenia działalności gospodarczej, ale także tym zupełnie prywatnym (np. samochód, mieszkanie, nieruchomość).
W przypadku prowadzenia działalności w formie sp. z o.o. jakakolwiek odpowiedzialność majątkowa jest kierowana do majątku spółki, a nie do majątku wspólnika takiej spółki. Jest to jeden z głównych atutów sp. z o.o. i pierwszym argumentem skłaniającym do przekształcenia dotychczasowej indywidualnej działalności właśnie po to, aby maksymalnie uchronić swój prywatny majątek.

Zaznaczyć trzeba, że odpowiedzialność majątkowa jest możliwa m.in. w przypadku przegrania procesu przed sądem cywilnym w przypadku popełnienia zawinionego poważnego błędu medycznego i zasądzenia przez sąd znacznego odszkodowania czy zadośćuczynienia na rzecz poszkodowanego pacjenta (np. przy poważnym trwałym uszczerbku na zdrowiu, gdy pacjent staje się osobą niepełnosprawna, wymagająca stałej opieki itp.). Co prawda lekarz-przedsiębiorca ma ubezpieczenie OC na kwotę 75 000 euro (ok. 320 000 zł) , jednak obecnie w poważnych przypadkach wcale nierzadkie są odszkodowania przekraczające ww. minimalną kwotę ubezpieczenia OC – wówczas prywatny zakład ubezpieczeń wypłaca poszkodowanemu jedynie ww. minimalną sumę, a resztę musi zapłacić lekarz z własnego majątku.

Lekarz musi liczyć się z obowiązkiem nałożenia zapłaty odszkodowania lub zadośćuczynienia pieniężnego także w sprawie karnej, w przypadku skazania go przez sąd karny i nałożenia na niego środka karnego w postaci obowiązku naprawienia szkody (obok tzw. kary grzywny, kary ograniczenia czy pozbawienia wolności).
Wreszcie lekarz-przedsiębiorca realizujący kontrakt z NFZ zawsze musi liczyć się z możliwością nałożenia na niego wysokiej kary umownej przez NFZ. NFZ może także nakazać zwrot środków już wypłaconych, gdy uzna, że jego zdaniem były one nienależne (np. na skutek kontroli przyjmie, że zapisy w dokumentacji nie wykazują udzielenia określonych sprawozdanych wcześniej świadczeń). NFZ może i zwykle najpierw dokonuje potrącenia z kwotą wynikającą z bieżącego kontraktu (po prostu pomniejsza należną wypłatę), ale nierzadko występuje do sądu cywilnego z żądaniem zwrotu wysokich kwot.

przekazanie majątku

Co raz częściej powodem przekształcenia własnej działalności w sp. z o.o. jest chęć przekazania wypracowanego majątku swoim następcom / rodzinie poprzez darowanie lub sprzedaż udziałów w takiej spółce. Z mojej praktyki wynika, że część lekarzy przekształca dotychczasową działalność w sp. z o.o. gdyż planuje zasłużoną emeryturę i rezygnację lub istotne ograniczenie czasu poświęconego na pracę. Z drugiej strony nie chcą tracić tego co wypracowali przez wiele lat pracy. Z tego względy zostają wspólnikami sp. z o.o. prowadzącej przychodnię, pozostawiając sobie decydujący wpływ na jej działalność (przynajmniej w początkowym okresie)
W sp. z o.o. możliwe jest uprzednie wdrożenie danej bliskiej osoby w naszą bieżącą działalność poprzez powołanie do zarządu spółki, czy ustanowienie prokurentem spółki (szczególny szeroki rodzaj pełnomocnictwa).

W przypadku indywidualnej działalności można daną osobę ustanowić pełnomocnikiem jednak w praktyce problemy stwarza określenie zakresu uprawnień takiego pełnomocnika i wątpliwości po stronie sądów, kontrahentów, urzędów i instytucji.

W przypadku osoby prowadzącej indywidualną działalność w sytuacji długotrwałej choroby (także długotrwałą uciążliwą rehabilitację czy długotrwały zagraniczny wyjazd) powstaje duży praktyczny problem, gdy taka osoba ma ograniczoną możliwość podejmowania bieżących i koniecznych decyzji, np. o zakupach sprzętu, zatrudnianiu lub zwalnianiu pracowników, zawieraniu nowych umów czy rozwiązywaniu obecnych, czy w toku postępowań przed sądami, urzędami i innymi instytucjami.

W takiej sytuacji w sp. z o.o. działa zarząd – ktoś inny niż lekarz-właściciel / wspólnik może być przecież członkiem zarządu, a sam zarząd może liczyć kilka osób. Podkreślić trzeba, że lekarz-właściciel / wspólnik może i powinien zapewnić sobie w umowie spółki odpowiedni wpływ / nadzór nad takimi osobami w zarządzie, z prawem do ich odwołania w każdej chwili. Działania w sp. z o.o. może podejmować także ustanowiony i ujawniony w rejestrze sądowym prokurent. Regulacje prawne dot. uprawnień prokurenta w sp. z o.o. nie budzą większych wątpliwości, są daleko bardziej jasne niż w przypadku pełnomocnika, gdyż są praktycznie codziennie stosowane w wielu spółkach.

rozwój firmy

Przekształcenie przychodni / NZOZ przez lekarza – indywidualnego przedsiębiorcę w spółkę kapitałową na podstawie przepisów art. 584 (1) i nast. Kodeksu spółek handlowych jest przekształceniem które skutkuje tzw. następstwem prawnym pod tytułem ogólnym, co znaczy, że nowopowstałej spółce z o.o. przysługują wszystkie prawa i obowiązki lekarza-przedsiębiorcy przekształcanego. Bardzo ważne jest to, że wynika z przepisów prawa i takiej zmiany ani NFZ, ani żadna inna instytucja, nie kwestionuje.

Status osoby prawnej jaką jest sp. z o.o., daje możliwość rozwoju poprzez wprowadzenie nowych wspólników, którzy wnoszą wkłady i obejmują udziały w sp. z o.o. Nowi wspólnicy najczęściej dokonują wpłaty określonej kwoty pieniężnej. Jest to bardzo pomocne, gdy rozwijamy naszą działalność i np. planujemy zwiększenie zatrudnienia, dokonanie poważnych zakupów drogiego sprzętu czy aparatury, zakupu czy wynajmu lokali czy innych nieruchomości. Nabywcą staje się osoba prawna (sp. z o.o.), a nie pojedyncza osoba. Podkreślić trzeba, że lekarz-właściciel / wspólnik może i powinien określić w umowie spółki odpowiedni podział kompetencji i obowiązków z nowymi wspólnikami.

co trzeba zrobić aby przekształcić się w sp. z o.o.

Przekształcenie w sp. z o.o. wymaga podjęcia następujących kroków:
1. sporządzenie planu przekształcenia (w formie aktu notarialnego)
2. zbadanie planu przekształcenia przez biegłego rewidenta w zakresie poprawności i rzetelności dokumentów finansowych
3. złożenie przez lekarza-przedsiębiorcę oświadczenia o przekształceniu (w formie aktu notarialnego)
4. powołanie członków organu spółki, które może nastąpić w akcie założycielskim (w umowie spółki z o.o.);
5. sporządzenie umowy spółki jako aktu założycielskiego spółki sp. z o.o. (w formie aktu notarialnego)
6. zarejestrowanie spółki – wniosek do sądu rejestrowego z odpowiednimi załącznikami (co jest związane z dodatkowymi kosztami, m.in. opłatą za rejestrację w KRS)
7. wykreślenie lekarza-przedsiębiorcy z dotychczasowej ewidencji przedsiębiorców (CEIDG)

przekształcenie w sp. z o.o. przy kontrakcie z NFZ

W przypadku realizacji umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych, zasadą wynikającą z art. 155 ust. 5 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych jest to, że przeniesienie przez lekarza-świadczeniodawcę na osobę trzecią praw i obowiązków wynikających z umowy co do zasady wymaga pisemnej zgody dyrektora oddziału wojewódzkiego NFZ.

Przekształcenie lekarza-przedsiębiorcy w spółkę z o.o. na podstawie przepisów art. 584 (1) i nast. Kodeksu spółek handlowych jest wyjątkiem od powyższej zasady – jest to przekształcenie które skutkuje następstwem prawnym pod tytułem ogólnym, co wprost oznacza, że nowo powstałej spółce z o.o. przysługują wszystkie prawa i obowiązki lekarza- przedsiębiorcy przekształcanego i takiej zmiany NFZ nie kwestionuje.

Wymagana jest jednak pewna „aktywność” w relacjach z NFZ:
1. przed przekształceniem trzeba powiadomić NFZ o zamiarze dokonania takich zmian – nie później niż 30 dni przed ich dokonaniem. Brak ww. zawiadomienia można oznaczać nałożenie kary umownej przez NFZ do 2% kwoty kontraktu (§ 30 ust. 1 pkt 3 lit. g rozporządzenia w sprawie ogólnych warunków umów)
2. po dokonaniu przekształcenia:
a. trzeba o ww. zmianach poinformować NFZ -> w ciągu 7 dni po przekształceniu trzeba przedłożyć dokumenty potwierdzające zmiany (§ 34 rozporządzenia w sprawie ogólnych warunków umów); wymagane jest m.in. przesłanie odpisu z KRS o wpisie sp. z o.o. do rejestru + potwierdzenie wpisu do rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą + nowy REGON z urzędu statystycznego dla podmiotów wykonujących działalność leczniczą NFZ + potwierdzenie nowej polisy OC
b. należy zaktualizować w systemach NFZ (profil Świadczeniodawcy) dane, które mają wpływ na dokonywanie rozliczeń, wystawienie recept (w tym refundowanych), skierowań, dane dotyczące potencjału wykonawczego, zgodnie z wpisem do właściwych rejestrów (KRS + RPWDL)

adw. Karol Kolankiewicz

artykuł został pierwotnie opublikowany na stronie Okręgowej Izby Lekarskiej w Gdańsku  

————————-
Karol Kolankiewicz, adwokat; specjalizuje się w sprawach związanych z prawem medycznym, prawem karnym i ochroną danych osobowych. Od 2009r. prowadzi szkolenia z zakresu prawa medycznego m. in. dla Ośrodka Kształcenia NIL;

Ekspert – autor ponad 20 praktycznych kursów e-learningow’ych dla Receptanaprawo.pl, w tym:

„Jakie informacje dla pacjenta ma obowiązek zamieścić placówka medyczna„, „Rejestracja medyczna – jakość usług i bezpieczeństwo pacjenta„, „Lekarz wobec agresji – ochrona w prawie karnym”, „5 najczęstszych błędów personelu w toku realizacji kontraktu z NFZ„, „Teleporada – jak unikać błędów przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych?”,  „Kiedy lekarz może odstąpić od leczenia?”, czy „Rejestracja medyczna – podstawowe obowiązki i zadania”

Współautor praktycznych publikacji m.in.:

„Jak bezpiecznie udostępniać dokumentację medyczną” (2024),

„Prawo medyczne dla lekarzy. Wybrane zagadnienia” (2021),

Gdy pacjent wzywa do zapłaty – jak się bronić przed roszczeniami? (2024)