Newsy

man-1351393_640.png

Trwająca w ostatnim czasie gorączkowa dyskusja na temat wprowadzenia obowiązku wystawiania recept w postaci elektronicznej, w której przebija się donośny głos oponentów, pochodzący głównie ze środowiska lekarskiego, wprowadza pewien element niepewności co do stanu prawnego w tym zakresie. Warto zatem przyjrzeć się jakie możliwości stwarzają przepisy. Bez wątpienia zamieszanie może być spowodowane różnym brzmieniem przepisów, w różnych aktach prawnych, regulujących to zagadnienie.

postać elektroniczna – forma podstawowa

Ustawa z dnia 28 kwietnia 2011r. o systemie informacji w ochronie zdrowia w art. 56 ust. 2 daje jasny przekaz: „Recepty mogą być wystawiane w postaci papierowej do dnia 7 stycznia 2020r.” Z brzmienia tego przepisu wywnioskować można, że od 8 stycznia 2020r. jedyną dopuszczalną postacią recepty będzie forma elektroniczna. Zapis – czytany wprost – nie pozostawia miejsca na rozważania interpretacyjne i płynie z niego wniosek, że po 7 stycznia 2020r. recepty papierowe nie będą mogły  być wystawiane.  Czy rzeczywiście przepis ma charakter tak bezwzględny.

postać papierowa – wyjątek od zasady

Każda norma prawna, czyli reguła postępowania wynikająca z konkretnego przepisu, musi być interpretowana w powiązaniu z całym systemem prawa regulującym daną kwestię. Tak też należy rozpatrywać normy dotyczące recept. Otóż zagadnienie formy recepty reguluje również ustawa z dnia 6 września 2001r. Prawo farmaceutyczne, która w art. 95b ust. 1 wskazuje: „Recepta jest wystawiana w postaci elektronicznej albo papierowej.” Zapis ten dopuszcza zatem dwie postaci recepty. Jednocześnie przepis ust. 2 tego artykułu określa w jakich przypadkach wystawia się receptę w postaci papierowej i są to następujące sytuacje:

  1. kiedy recepta wystawiana jest dla osoby wystawiającej, tzw. pro auctore lub dla osób bliskich osobie wystawiającej (małżonka, osoby pozostającej we wspólnym pożyciu, krewnych lub powinowatych w linii prostej, a w linii bocznej do stopnia pokrewieństwa między dziećmi rodzeństwa osoby wystawiającej), tzw. pro familiae – przy czym należy zaznaczyć, że taką receptę można z powodzeniem wystawić również w formie elektronicznej – tu ustawodawca dopuszcza obie postaci;
  2. w przypadku wystawiania recepty transgranicznej;
  3. kiedy recepta wystawiana jest dla osoby o nieustalonej tożsamości;
  4. w sytuacji gdy recepta jest wystawiana przez lekarza lub lekarza dentystę bądź pielęgniarkę lub położną będących obywatelami państwa członkowskiego UE, posiadającymi prawo do wykonywania zawodu w innym kraju niż Rzeczpospolita Polska i wykonującymi zawód na terenie naszego kraju czasowo lub okazjonalnie;
  5. w przypadku wypisywania recepty na produkt leczniczy, który nie ma pozwolenia na dopuszczenie do obrotu w Polsce i jest sprowadzany z zagranicy w trybie importu docelowego;
  6. w sytuacji braku dostępu do systemu teleinformatycznego, czyli dostępu do tzw. platformy P1.

Co do zasady mamy zamknięty katalog okoliczności, w których przepisy dopuszczają formę papierową recepty. Pozostaje pytanie jak i czy będzie konieczne udowodnienie czy uprawdopodobnienie, że  wystąpiły okoliczności uzasadniające skorzystanie z tej wyjątkowej postaci. Na razie nie przewiduje się takiej potrzeby. Jednakże w przypadku nadużywania powodu wskazanego w pkt. 6, tj. usprawiedliwiania wystawiania recept w formie papierowej brakiem dostępu do systemu teleinformatycznego, mogą pojawić się uzasadnione wątpliwości.

Obecnie przepisy nie przewidują wprost sankcji karnych za wystawianie recept w „niewłaściwej” postaci. Jednak nawet tak szerokie interpretowanie braku dostępu do systemu teleinformatycznego, jakie przedstawia przewodniczący zespołu EDM i wiceprezes NRL – Andrzej Cisło, który podaje, że: „brak dostępu do systemu obejmuje nie tylko awarię systemu, ale również każdą inną przeszkodę, która czyni niemożliwym dostęp lekarza lub programu gabinetowego do systemu”, nie powinno zachęcać do bezrefleksyjnego wykorzystywania tego usprawiedliwienia.

                                                                                         Anna Karkut

                                                                                             menedżer jednostek opieki zdrowotnej, prawnik

                                                                                              lider Instytutu – Specjaliści Prawa Ochrony Zdrowia


question-2519654_640.png

Od dnia 8 stycznia 2020 roku, zostanie wprowadzony obowiązek wystawiania recept w postaci elektronicznej (art. 56 ust. 2 ustawy z dnia 28 kwietnia 2011r.o systemie informacji w ochronie zdrowia) Będzie to podstawowa forma wystawiania recepty, od stosowania której można będzie odstąpić tylko w wyjątkowych, wskazanych w przepisach  przypadkach.

Dla podmiotów leczniczych i lekarzy prowadzących indywidualne praktyki oznacza to konieczność założenia konta na specjalnej platformie P1, służącej do wymiany danych elektronicznych oraz odpowiednie dostosowanie  programu informatycznego poprzez dodanie funkcjonalności umożliwiającej wygenerowanie e-recepty. Osoby uprawnione do wystawiania recept: lekarze, pielęgniarki, położne i felczerzy mogą podpisać elektroniczne receptę na kilka sposobów, tj. podpisem elektronicznym, profilem zaufanym a lekarze uprawnieni do wystawiania zaświadczeń o czasowej niezdolności do pracy mogą posłużyć się również certyfikatem ZUS.

wystawienie e-recepty

Sam proces wystawiania recept elektronicznych nie różni się zasadniczo od „wypisywania” recept przy pomocy systemu elektronicznego i ich drukowania. Przy użyciu odpowiedniej funkcjonalności może to być nawet prostsze – system może stosować podpowiedzi i ograniczenia pozwalające uniknąć błędów – niż wystawienie recept tradycyjnych. Może to stanowić istotne ułatwienie dla lekarzy. Generalnie zasadą jest: jeden lek – jedna e-recepta. Jednakże możliwe jest łączenie recept w pakiety objęte jednym kodem.

informacja o e-recepcie

Po wygenerowaniu e-recepty pacjent może otrzymać od lekarza wydruk informacji o recepcie/receptach elektronicznych, z którym udaje się do apteki. Jest to o tyle rozwiązanie praktyczne, że apteka po odczytaniu kodu z wydruku nie zatrzymuje go, tylko oddaje pacjentowi, który ma tam czytelną informację o dawkowaniu. Informację o recepcie elektronicznej pacjent może otrzymać również na podany adres e-mali, w formie pliku pdf. Ponadto pacjent może otrzymać od lekarza jedynie czterocyfrowy kod – w dowolnej formie. Innym sposobem dostępu pacjenta do e-recepty jest powiadomienie wysyłane na adres e-mail lub sms na wskazany numer telefonu. Wymaga to jednak aktywowania Internetowego Konta Pacjenta (IKP), specjalnej aplikacji, pozwalającej m.in. na dostęp do swojej elektronicznej dokumentacji medycznej, dostęp do   informacji o świadczeniach sfinansowanych przez NFZ itp. Założenie konta IKP uwarunkowane jest posiadaniem profilu zaufanego, co dla wielu pacjentów jest istotną barierą.

realizacja e-recepty

Realizacja e-recepty w aptece już obecnie nie sprawia problemu. Pacjent okazuje informację o recepcie elektronicznej, co pozwala na identyfikację recepty w ogólnopolskim systemie wykorzystywanym w aptekach. Na tej podstawie otrzymuje przepisane leki. Może również podać czterocyfrowy kod – ustnie lub na zapisanej karteczce albo na mobilnym urządzeniu elektronicznym np. smartfonie. Można również  wyświetlić na  smartfonie czterocyfrowy kod e-recepty i podać numer PESEL osoby, której recepta dotyczy, albo umożliwić do zeskanowania kod QR. Oznacza to, że jest wiele możliwości identyfikacji e-recepty w aptece i bez problemu można również zrealizować recepty przepisane na rzecz innych, np. dla dzieci lub osób starszych, obłożnie chorych albo wszystkich tych, którzy nie mogą lub nie chcą zrealizować ich osobiście.

W obecnym stanie prawnym wprowadzenie elektronicznej postaci recepty jest i wydaje się, że pozostanie, nieuniknione. Środowiska lekarskie sprzeciwiają się takiemu rozwiązaniu i budzi ono szereg wątpliwości np. co w przypadku awarii systemu itp. Może jednak zamiast oponować, należy dołożyć starań aby pokonać początkowe problemy, które towarzyszą wprowadzaniu każdego nowego rozwiązania, w szczególności informatycznego, a potem spojrzeć na pozytywne strony tych zmian.

                                                                                                  Anna Karkut

                                                                                                       menedżer jednostek opieki zdrowotnej,  

                                                                                                       prawnik, lider ISPOZ  



18 kwietnia 2019 zmiany w prawie0

Z dniem 17 kwietnia 2019r. miał zakończyć się okres przejściowy związany z wprowadzeniem nowego wzoru recepty. Jedyna różnica, która pojawiła się w treści recepty to oznaczenie na dole recepty „Data i podpis osoby uprawnionej” zamiast dotychczasowego oznaczenia „Data i podpis lekarza”.

Na szczęście, w dniu 18 kwietnia 2019r. w Dzienniku Ustaw ogłoszono nowelizację rozporządzenia, która przedłuża możliwość stosowania dotychczasowych druków o kolejny rok, tj. do kwietnia 2020r.

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 kwietnia 2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie recept (Dz.U. z 2019r., poz. 718)

 

adw. Damian Konieczny


ISPOZ 2017. Wszystkie prawa zastrzeżone.