Część lekarzy kończących staż podyplomowy oraz będących w trakcie lub pod koniec specjalizacji zastanawia się nad otwarciem własnej indywidualnej praktyki lekarskiej. Inna część lekarzy otrzymuje „ofertę” zmiany formy współpracy poprzez odejście od umowy o pracę i przejście na tzw. kontrakt (co wymaga założenia własnej praktyki). Jeszcze ina część lekarzy planuje się rozwinąć albo połączyć siły i w 2-3 osoby planuje założyć własną przychodnię (podmiot leczniczy).
czy lekarz musi być przedsiębiorcą ?
Podjęcie decyzji o wyborze którejkolwiek z ww. form oznacza rozpoczęcie prowadzenia działalności gospodarczej (lub „wejście” na inny jej poziom na skutek przekształcenia w przychodnię). Prowadzenie praktyki lekarskiej czy przychodni oznacza bowiem prowadzenie działalności leczniczej w rozumieniu przepisów ustawy z 15.04.2011r. o działalności leczniczej, a sama „działalność lecznicza” to szczególny rodzaj działalności gospodarczej. Skutkiem tego jest to, że lekarz staje się przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów. To z kolei oznacza konieczność spełnienia ogólnych wymogów tak jak każdy inny „zwykły” przedsiębiorca + dodatkowych wymogów dotyczących tylko podmiotów wykonujących działalność leczniczą.
W tym zakresie od razu narzucają się podstawowe wątpliwości i pytania:
- czym różni się prowadzenie praktyki lekarskiej od podmiotu leczniczego ?
- gdzie można zarejestrować praktykę lekarską czy podmiot leczniczy ?
- jakie warunki muszę spełnić przy rejestracji ?
- jakie wymogi muszę spełniać podczas prowadzenia działalności, w tym np. dot. pomieszczeń czy leków ?
najważniejsze obowiązki w świetle przepisów
Status przedsiębiorcy oznacza konieczność umiejętnego stosowania licznych przepisów, które nakładają określone obowiązki prawne i jednocześnie przewidują dokuczliwe sankcje za ich nieprzestrzeganie – warto wskazać w szczególności na następujące:
- poszanowanie praw pacjenta / świadczeniobiorcy przez cały personel;
- zasady postępowania z lekami;
- obowiązki i ograniczenia pracodawcy związane z zatrudnianiem pracowników, w tym mi.in. związanie z autonomią zawodową lekarzy czy pielęgniarek, uprawnieniami związanymi z rodzicielstwem, czy obowiązek poinformowania pracowników o określonych zmianach w toku działalności;
- ochrona danych medycznych, w tym podczas pracy w systemach informatycznych, na komputerach i laptopach, a także w dokumentacji medycznej;
- dodatkowe obowiązki przy kontrakcie z NFZ, w tym obowiązek używania dedykowanego portalu Świadczeniodawcy, przekazanie określonych informacji świadczeniobiorcom, listy oczekujących, właściwe prowadzenie rejestracji, weryfikacja uprawnień pacjentów do świadczeń zdrowotnych, do leków refundowanych oraz do świadczeń poza kolejnością;
- niezbędne procedury wewnętrzne, w tym regulamin organizacyjny, informacja o prawach pacjenta, procedura ochrony małoletnich, wewnętrzna procedura rozpatrywania skarg i wniosków pacjentów, a także polityka ochrony danych osobowych;
- inne obowiązki, w tym dot. podatków, składek i współpracy z ZUS, a także związane z odpadami, czy statystyką publiczną.
Z przepisów wynikają także pewne ograniczenia prawne przy prowadzeniu działalności, m.in. obowiązek ratowania życia, zakaz prowadzenia uciążliwej działalności towarzyszącej, zakaz reklamowania się, czy system refundacji leków.
Przepisy określają także nieliczne uprawnienia po stronie lekarza-przedsiębiorcy.
potężne instytucje w systemie ochrony zdrowia
Do tego wszystkiego nie trzeba nikogo przekonywać, że w naszym systemie ochrony zdrowia niezwykle istotną rolę pełnią potężne instytucje, które dzięki posiadanym uprawnieniom wywierają bezpośredni wpływ na pracę lekarzy i przychodni. Minister Zdrowia, NFZ, Rzecznik Praw Pacjenta, ZUS, wojewoda i izba lekarska to tylko najważniejsze z nich.
Każda z ww. instytucji w określonej sytuacji może przeprowadzić kontrolę prywatnej praktyki i przychodni, a w razie stwierdzenia poważnych uchybień wydać stosowne zalecenia. Z kolei niezastosowanie się do takich zaleceń może oznaczać poważne konsekwencje:
- karę finansową, np. do 500 000 zł w przypadku braku realizacji decyzji Rzecznika Praw Pacjenta o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe prawa pacjentów, czy
- karę umowną do 2% kwoty kontraktu z NFZ m.in. w przypadku udzielania świadczeń w sposób lub w warunkach nieodpowiadających określonym wymogom
- zakaz prowadzenia ww. działalności przez okres 3 lat i wykreślenie z rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą, m.in. w przypadku stwierdzenia rażącego naruszenia warunków wymaganych do wykonywania danej działalności.
- czasowy zakaz wystawiania zwolnień lekarskich do 12 miesięcy;
Powyższa analiza ma z natury rzeczy jedynie pokazać z czym lekarz musi się liczyć, zanim postanowi otworzyć praktykę lub przychodni.
adw. Karol Kolankiewicz
artykuł został pierwotnie opublikowany na stronie Okręgowej Izby Lekarskiej w Gdańsku
————————-
Karol Kolankiewicz, adwokat; specjalizuje się w sprawach związanych z prawem medycznym, prawem karnym i ochroną danych osobowych. Od 2009r. prowadzi szkolenia z zakresu prawa medycznego m. in. dla Ośrodka Kształcenia NIL;
Współautor praktycznych publikacji m.in.:
„Obowiązkowe informacje dla pacjenta – WZORY PISM z praktycznym omówieniem” (2025)
„Jak bezpiecznie udostępniać dokumentację medyczną” (2024),
„Prawo medyczne dla lekarzy. Wybrane zagadnienia” (2021),
Gdy pacjent wzywa do zapłaty – jak się bronić przed roszczeniami? (2024)
Ekspert – autor ponad 20 praktycznych kursów e-learningow’ych dla Receptanaprawo.pl, w tym:
„Jakie informacje dla pacjenta ma obowiązek zamieścić placówka medyczna„, „Rejestracja medyczna – jakość usług i bezpieczeństwo pacjenta„, „Lekarz wobec agresji – ochrona w prawie karnym”, „5 najczęstszych błędów personelu w toku realizacji kontraktu z NFZ„, „Teleporada – jak unikać błędów przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych?”, „Kiedy lekarz może odstąpić od leczenia?”, czy „Rejestracja medyczna – podstawowe obowiązki i zadania„
