Newsy

detective-1424831_640.png

Każdy ma prawo do złożenia skargi na postępowanie lekarza do izby lekarskiej, nie przy tym ani wnosić jakiejkolwiek opłaty, zaś sama skarga nie musi być jakoś bardzo sformalizowana.
Taka skarga trafia następnie do Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej, który jest jedynym organem w izbie lekarskiej, który może badać, czy nie doszło do popełnienia przewinienia zawodowego, tzn. czy postępowanie lekarza nie naruszało zasad etyki lekarskiej oraz czy nie naruszało przepisów związanych z wykonywaniem zawodu lekarza (art. 53 ustawy z dn. 02.12.2009r. o izbach lekarskich).

nie jest wymagany wniosek o ściganie od pacjenta

Przepisy ww. ustawy o izbach lekarskich nie przewidują trybu „ścigania” lekarza (jako sprawcy przewinienia) po złożeniu wniosku przez pokrzywdzonego pacjenta. W świetle przepisów wystarczy, że do Rzecznika odpowiedzialności zawodowej dotrze „informacja wskazująca na możliwość popełnienia przewinienia zawodowego” przez lekarza lub lekarza dentystę. Rzecznik niezwłocznie po otrzymaniu „informacji wskazującej na możliwość popełnienia przewinienia zawodowego” ma obowiązek wydać postanowienie o wszczęciu bądź o odmowie wszczęcia postępowania (art. 67 ust. 1 ww. ustawy o izbach lekarskich). Rzecznik wcale nie musi otrzymać pisemnej skargi, wniosku, czy podania, aby podjąć określone czynności.
Inaczej bywa w sprawach karnych albowiem przepisy ustawy z dn. 06.06.1997 r. – Kodeks karny (k.k.) przewidują wyjątkowe przestępstwa, kiedy konieczne jest złożenie przez pokrzywdzonego wniosku o ściganie, przykładowo:

  • przy przestępstwie groźby karalnej, tzn. groźby popełnienia przestępstwa na szkodę danej osoby lub osoby dla niej najbliższej, jeżeli groźba wzbudza u ww. osoby uzasadnioną obawę, że będzie spełniona (art. 190 k.k.);
  • przy przestępstwie uporczywego nękania innej osoby lub osoby dla niej najbliższej, gdy ww. zachowanie wzbudza u ww. osoby uzasadnione poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia lub istotnie narusza jej prywatność / kradzieży tożsamości (art. 190a § 1 k.k.),
  • przy przestępstwie kradzieży tożsamości, gdy sprawca podszywa się pod inną osobę, wykorzystuje jej wizerunek, inne jej dane osobowe lub inne dane, za pomocą których jest ona publicznie identyfikowana, gdy wyrządza szkodę majątkową lub osobistą osobie pod którą się podszywa (art. 190a § 2 k.k.);
  • przy przestępstwie zniszczenia cudzej rzeczy, gdy sprawca cudzą rzecz niszczy, uszkadza lub czyni niezdatną do użytku (art. 288 k.k.).

W każdym z ww. przepisów wprost jest mowa o tym „ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego”, zaś do obowiązków prokuratora należy uzyskanie wniosku o ściganie i wcześniejsze pouczenie pokrzywdzonego, że tak wniosek może złożyć (art. 12 § 1a ustawy z dn. 06.06.1997 r. Kodeks postępowania karnego – k.p.k.), zaś brak skargi uprawnionego oznacza, że w ogóle się nie wszczyna się śledztwa (art. 17 § 1 pkt. 9 k.p.k.).
Takiej regulacji nie ma w ww. ustawie o izbach lekarskich, zatem Rzecznik powinien „działać” – nie czekając na wniosek / skargę – już w momencie powzięcia „informacji wskazującej na możliwość popełnienia przewinienia zawodowego”.

nie jest wymagana pisemna skarga pacjenta

Powyższy przepis nie wprowadza obowiązku, aby ww. „informacja wskazująca na możliwość popełnienia przewinienia zawodowego” miała formę pisemną. Nie przewiduje tego w żadnym miejscu ww. ustawa o izbach lekarskich.

W postępowaniu z zakresu odpowiedzialności zawodowej lekarzy są stosowne odpowiednio niektóre przepisy k.p.k., gdy nie zawarto danej kwestii w ww. ustawie o izbach lekarskich. Warto dodać, że nawet w przepisach procedury karnej forma pisemna jest wymagana w szczególnych sytuacjach, między innymi przy składaniu pisma procesowego już w toku śledztwa / rozprawy (art. 119 k.p.k.), np. gdy podejrzany składa wniosek dowodowy o przesłuchanie świadka albo gdy obrońca składa do prokuratora wniosek o zmianę środka zapobiegawczego, czy też gdy oskarżony składa wniosek o doręczenie mu pisemnego uzasadnienia wyroku sądu karnego. Nadto z przepisów procedury karnej wynika wprost, że forma pisemna obowiązuje także przy składaniu środków zaskarżenia takich jak apelacja od wyroku, czy zażalenie od postanowienia (art. 428 k.p.k.).
Takiej regulacji nie ma w ww. ustawie o izbach lekarskich, zatem Rzecznik może i powinien „działać” w momencie powzięcia wiarygodnej „informacji wskazującej na możliwość popełnienia przewinienia zawodowego” przez lekarza lub lekarza dentystę – nie czekając na pisemny wniosek lub skargę.

skąd Rzecznik ma ww. „informację” o podejrzeniu 

Z mojej ponad 18-letniej współpracy zarówno z rzecznikiem, jak i sądem lekarskim faktycznie najczęściej ww. informacja trafia do Rzecznika od pacjenta, który w takim postępowaniu w izbie zyskuje status strony pokrzywdzonej.Od razu zaznaczyć jednak trzeba, że ww. „informacja” może pochodzić z innych źródeł”, w szczególności:
1. od osoby bliskiej pacjentowi, np. od córki pacjenta, ale także od jego zięcia, czy też od partnera pacjenta;
2. od innej zupełnie niezainteresowanej osoby lub instytucji, która nawet nie jest kierowana wprost do Rzecznika, przykładowo:

  • materiał w lokalnej gazecie o tym, że lekarz przepisuje leki psychotropowe bez badania i bez dokumentacji – w zamian za wynagrodzenie;
  • reportaż w radio o tym, że lekarz przyjmował pijany w gabinecie i został zatrzymany przez Policję;
  • audycja w telewizji / na kanale YouTube pokazująca, jak lekarz wulgarnie odzywa się do pacjenta w SOR;

3. ww. „informacja” może pochodzić także od organów ścigania, czy organów państwowych lub innych instytucji, przykładowo:

  • zawiadomienie z prokuratury, gdy prokurator postawi zarzut lekarzowi;
  • pismo z Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, np. gdy lekarz nie dopełnia obowiązków związanych z dokumentacją z zakresu medycyny pracy
  • zawiadomienie od nadzoru farmaceutycznego gdy któraś z ww. instytucji ustali, że lekarz wystawia recepty na leki w bardzo dużych ilościach,
  • informacja z NFZ lub od Rzecznika Praw Pacjenta, gdy zostanie ustalone, że lekarz wystawia recepty refundowane niezgodnie z listą leków refundowanych lub gdy zostaną naruszone prawa pacjenta.

Podkreślić należy, że ww. inne osoby oraz instytucje, od której pochodzi ww. „informacja wskazująca na możliwość popełnienia przewinienia zawodowego” nie uzyskuje statusu strony pokrzywdzonej w tym postępowaniu.

Powyższe wyraźnie wskazuje, że ww. osoba / podmiot „informujący” nie musi wcale być stroną, aby Rzecznik rozpoczął czynności sprawdzające lub od razu wszczął postępowanie wyjaśniające.

co może i powinien zrobić Rzecznik po otrzymaniu ww. „informacji”

Zgodnie z przepisami jeżeli zachodzi taka potrzeba, Rzecznik może dokonać czynności sprawdzających w celu wstępnego ustalenia, czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania wyjaśniającego (art. 67 ust. 2 ww. ustawy o izbach lekarskich).
Nadto Regulamin wewnętrzny urzędowania rzeczników odpowiedzialności zawodowej (zał. do Uchwały Nr 7 Nadzwyczajnego XIII Krajowego Zjazdu Lekarzy z dn. 14.05.2016 r.) w § 14 ust. 1 wyraźnie wskazuje, że w takiej sytuacji Rzecznik może i zarazem powinien:

  1. zażądać uzupełnienia informacji lub przekazania dodatkowej dokumentacji od osoby, od której pochodzi ww. „informacja”, np. może zwrócić się do synowej pacjenta o wskazania w którym szpitalu i kiedy miało miejsce zdarzenie opisane w jej piśmie / skardze;
  2. zwrócić się do odpowiedniej osoby albo instytucji o potwierdzenie faktów albo zdarzeń, np. zwrócić się do ordynatora SOR o potwierdzenie, czy dany pacjent w konkretnym dniu był poddawany czynnościom w SOR;
  3. zażądać przekazania dokumentacji medycznej, np. z przychodni
  4. przesłuchać w charakterze świadka ww. osobę składającej skargę na lekarza.
  5. wystąpić do lekarza, na którego złożono skargę o zajęcie pisemnego stanowiska w sprawie.

Po uzupełnieniu ww. informacji Rzecznik – najpóźniej w terminie 3 miesięcy od otrzymania informacji – ma obowiązek podjąć decyzję o wszczęciu postępowania wyjaśniającego (gdy zachodzi prawdopodobieństwo popełnienia przewinienia przeze lekarza) albo o odmowie wszczęcia postępowania, np. gdy od dnia zdarzenia opisanego w skardze minęło ponad 3 lata albo gdy skarga nie dotyczy lekarza, ale np. pracownika rejestracji, czy administracji.

adw. Karol Kolankiewicz

artykuł został pierwotnie opublikowany na stronie OIL Gdańsk   

 

————————-
Karol Kolankiewicz, adwokat; specjalizuje się w sprawach związanych z prawem medycznym, prawem karnym i ochroną danych osobowych. Od 2009r. prowadzi szkolenia z zakresu prawa medycznego m. in. dla Ośrodka Kształcenia NIL;

Współautor praktycznych publikacji m.in.:

„Obowiązkowe informacje dla pacjenta – WZORY PISM z praktycznym omówieniem” (2025)

„Jak bezpiecznie udostępniać dokumentację medyczną” (2024),

„Prawo medyczne dla lekarzy. Wybrane zagadnienia” (2021),

Gdy pacjent wzywa do zapłaty – jak się bronić przed roszczeniami? (2024)

Ekspert – autor ponad 20 praktycznych kursów e-learningow’ych dla Receptanaprawo.pl, w tym:

„Jakie informacje dla pacjenta ma obowiązek zamieścić placówka medyczna„, „Rejestracja medyczna – jakość usług i bezpieczeństwo pacjenta„, „Lekarz wobec agresji – ochrona w prawie karnym”, „5 najczęstszych błędów personelu w toku realizacji kontraktu z NFZ„, „Teleporada – jak unikać błędów przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych?”,  „Kiedy lekarz może odstąpić od leczenia?”, czy „Rejestracja medyczna – podstawowe obowiązki i zadania„


szkolenie-OSL-zdj.-01-1200x554.jpg

Nasz Lider adwokat Karol Kolankiewicz przeprowadził szkolenie także dla Sądu Lekarskiego w Gdańsku dot. prawnych aspektów prowadzenia postępowania:

  1. co uniemożliwia rozpoczęcie lub prowadzenie przewodu sądowego;
  2. rola, znaczenie, obowiązki i uprawnienia Przewodniczącego składu orzekającego;
  3. poszczególne etapy rozprawy – od odczytania wniosku o ukaranie do ogłoszenia końcowego orzeczenia;
  4. odpowiednia komunikacja z uczestnikami rozprawy;
  5. postępowanie z wnioskami dowodowymi;
  6. kolejność zadawania pytań i zabierania głosu na rozprawie.

adw. Karol Kolankiewicz

————————-
Karol Kolankiewicz, adwokat; specjalizuje się w sprawach związanych z prawem medycznym, prawem karnym i ochroną danych osobowych. Od 2009r. prowadzi szkolenia z zakresu prawa medycznego m. in. dla Ośrodka Kształcenia NIL;

Współautor praktycznych publikacji m.in.:

„Obowiązkowe informacje dla pacjenta – WZORY PISM z praktycznym omówieniem” (2025), „Jak bezpiecznie udostępniać dokumentację medyczną” (2024),

„Prawo medyczne dla lekarzy. Wybrane zagadnienia” (2021), Gdy pacjent wzywa do zapłaty – jak się bronić przed roszczeniami? (2024)

Ekspert – autor ponad 20 praktycznych kursów e-learningow’ych dla Receptanaprawo.pl, w tym:

„Jakie informacje dla pacjenta ma obowiązek zamieścić placówka medyczna„, „Rejestracja medyczna – jakość usług i bezpieczeństwo pacjenta„, „Lekarz wobec agresji – ochrona w prawie karnym”, „5 najczęstszych błędów personelu w toku realizacji kontraktu z NFZ„, „Teleporada – jak unikać błędów przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych?”,  „Kiedy lekarz może odstąpić od leczenia?”, czy „Rejestracja medyczna – podstawowe obowiązki i zadania„


szkolenie-OSL-Szczecin.jpg

Nasz Lider adwokat Karol Kolankiewicz w drugi majowy weekend  przeprowadził cykl szkoleń dla Zastępców Okręgowego  Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej oraz dla Okręgowego Sądu Lekarskiego w Szczecinie w następującym zakresie:

dla nowowybranych rzeczników i sędziów:

1. Postępowanie z zakresu odpowiedzialności zawodowej lekarzy

  • podstawowe pojęcia i naczelne zasady postępowania,
  • strony postępowania, pełnomocnicy i obrońcy;
  • środki dowodowe, w tym zeznania świadka / opinia biegłych / dokumentacja medyczna / inne dokumenty;
  • prowadzenie i udostępnianie akt;
  • katalog kar, koszty postępowania i inne możliwe sankcje;

2. Etapy postępowania przed Rzecznikiem 

  • czynności sprawdzające
  • kiedy wszczęcie postępowania, a kiedy odmowa wszczęcia
  • postanowienie o przedstawieniu zarzutówwniosek o ukaranie

3. Przebieg rozprawy przed Sądem Lekarskim 

  • zadania przewodniczącego składu orzekającego;
  • czynności z udziałem Obwinionego;
  • protokół rozprawy
  • zakończenie postępowania (m.in. zaliczenie w poczet materiału dowodowego, zamknięcie przewodu; końcowe głosy stron)
  • opracowanie i ogłoszenie orzeczenia

dla wszystkich rzeczników i sędziów

  1. Obowiązki i uprawnienia Przewodniczącego składu orzekającego
  2. Najczęstsze błędy lekarzy przy udzielaniu informacji pacjentowi – jak bezpiecznie udzielać informacji pacjentowi i jego bliskim
  3. Kiedy lekarz ujawnia informacje o pacjencie i nie narusza tajemnicy lekarskiej ?
  4. Kiedy można mówić o nadużyciu uprawnień przez pacjenta ? 

Szkolenie pozwoliło na wyjaśnienie wielu dotychczasowych wątpliwości związanych z praktycznym stosowaniem przepisów Kodeksu postępowania karnego, ww. ustawy o izbach lekarskich oraz wewnętrznego regulaminu Okręgowego Rzeczni oraz Sądu Lekarskiego.Uczestnicy szkolenia byli bardzo aktywni – prowadzący szkolenie adw. Karol Kolankiewicz udzielił odpowiedzi na wiele pytań, które zadawali zastępcy rzecznika i członkowie sądu

W ramach szkolenia została przeprowadzona symulacja rozprawy przed Sądem Lekarskim, gdzie rolę Przewodniczącego sprawował adw. Karol Kolankiewicz, zaś w inne role (Obwiniony, Rzecznik, obrońca, pokrzywdzony, pełnomocnik pokrzywdzonego) znakomicie wcielili się  sami rzecznicy, członkowie sąd oraz pracownicy biura.

Zwrócić uwagę trzeba, że w postępowaniu przed Sądem Lekarskim coraz częściej uczestniczą aktywnie profesjonalni pomocnicy, tj. adwokaci i radcowie prawni, którzy odwołują się do skomplikowanych przepisów procedury karnej. Warto podkreślić, że poszczególne decyzje Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej czy orzeczenia Sądu Lekarskiego coraz częściej stają się przedmiotem dyskusji nie tylko środowiska lekarskiego, ale także są coraz częściej poddawane ocenie społecznej, w szczególności przez przedstawicieli mediów i samych pacjentów.

Każdy Zastępca Rzecznika i każdy członek Sądu Lekarskiego powinien zatem poznać istotne i praktyczne aspekty proceduralne, a swoją wiedzę co jakiś czas aktualizować.

adw. Karol Kolankiewicz

————————-
Karol Kolankiewicz, adwokat; specjalizuje się w sprawach związanych z prawem medycznym, prawem karnym i ochroną danych osobowych. Od 2009r. prowadzi szkolenia z zakresu prawa medycznego m. in. dla Ośrodka Kształcenia NIL;

Współautor praktycznych publikacji m.in.:

„Obowiązkowe informacje dla pacjenta – WZORY PISM z praktycznym omówieniem” (2025)

„Jak bezpiecznie udostępniać dokumentację medyczną” (2024),

„Prawo medyczne dla lekarzy. Wybrane zagadnienia” (2021),

Gdy pacjent wzywa do zapłaty – jak się bronić przed roszczeniami? (2024)

Ekspert – autor ponad 20 praktycznych kursów e-learningow’ych dla Receptanaprawo.pl, w tym:

„Jakie informacje dla pacjenta ma obowiązek zamieścić placówka medyczna„, „Rejestracja medyczna – jakość usług i bezpieczeństwo pacjenta„, „Lekarz wobec agresji – ochrona w prawie karnym”, „5 najczęstszych błędów personelu w toku realizacji kontraktu z NFZ„, „Teleporada – jak unikać błędów przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych?”,  „Kiedy lekarz może odstąpić od leczenia?”, czy „Rejestracja medyczna – podstawowe obowiązki i zadania„


Depositphotos_227024498_s-2019.jpg

Rzecznik odpowiedzialności zawodowej w izbie lekarskiej ma prawny obowiązek podejmowania działania „niezwłocznie po otrzymaniu informacji wskazującej na możliwość popełnienia przewinienia zawodowego” (art. 67 ust. 1 ustawy z 02.12.2009r. o izbach lekarskich), w tym zakresie powinien dążyć do szczegółowego wyjaśnienia sprawy, w tym może przesłuchiwać pokrzywdzonego i inne osoby w charakterze świadków, powoływać i przesłuchiwać biegłych lub specjalistów, jak również może domagać się przesłania dokumentacji medycznej przez lekarza lub placówkę medyczną (art. 71 ww. ustawy o izbach lekarskich).

Podkreślić trzeba, że to Okręgowy Rzecznik prowadzący czynności sprawdzające, czy postępowanie wyjaśniające (także wyznaczony przez niego Zastępca do prowadzenia danej sprawy), decyduje o tym, że w danym momencie i w danej konkretnej sprawie zachodzi potrzeba zapoznania się z dokumentacją medyczną – nigdy nie podlega to negocjacjom z lekarzem, czy placówką medyczną. Rzecznik nie musi w wezwaniu w szczególny sposób uzasadniać potrzeby uzyskania dokumentacji medycznej – wystarczającym „uzasadnieniem” jest wskazanie, że dokumentacja jest niezbędna w toku czynności sprawdzających lub w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego.

prawny obowiązek udostępnienia

Każdy lekarz i lekarz dentysta ma prawny obowiązek udostępnienia dokumentacji medycznej na żądanie Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej w toku postępowania z zakresu odpowiedzialności zawodowej lekarzy i lekarzy dentystów. Rzecznik ma uprawnienie do dostępu do dokumentacji nie tylko na podstawie ww. art. 71 ustawy o izbach lekarskich. Rzecznik został wprost wymieniony w art. 26 ust. 3 pkt 3 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta z 06.11.2008r. jako jeden z podmiotów uprawnionych do dostępu do dokumentacji medycznej w związku z prowadzonym postępowaniem. W tym samym przepisie zostały wymienione m.in. sądy dyscyplinarne i prokurator. Z tego powodu nie ma zatem żadnych wątpliwości prawnych co do tego, że przekazanie odpisu, wydruku lub oryginału dokumentacji medycznej Rzecznikowi nie narusza obowiązku lekarza zachowania w tajemnicy wszystkich informacji uzyskanych o pacjencie w związku z procesem diagnostycznym, czy leczniczym.

Dokumentacja medyczna powinna zostać przesłana Rzecznikowi niezwłocznie po doręczeniu lekarzowi wezwania do jej przesłania. Powyższe uprawnienie ma także Zastępca Rzecznika wyznaczony przez Okręgowego Rzecznika do prowadzenia danej sprawy.

to także obowiązek etyczny

Brak udostępnienia dokumentacji na żądanie Rzecznika stanowi także naruszenie zasady etyki. Przypomnieć trzeba, że aktualnie obowiązujący art. 67 Kodeksu Etyki Lekarskiej wskazuje, że ”obowiązkiem lekarza jest solidarne wspieranie samorządu zawodowego”. Obowiązek wspierania samorządu odnosi się z pewnością do wspierania działań organów izb lekarskich, a Okręgowy Rzecznik jest przecież jednym z organów.

Wyłącznie dzięki współpracy lekarza z Rzecznikiem, w tym dzięki szybkiemu, terminowemu udostępnieniu dokumentacji, możliwe jest sprawne prowadzenie postępowania z zakresu odpowiedzialności zawodowej. Stosunkowo często pozyskanie przez Rzecznika dokumentacji medycznej pacjentów jest konieczne, aby w możliwie pełny sposób mógł dokonać oceny postępowania diagnostycznego czy terapeutycznego, w kontekście skargi złożonej przez pacjenta lub też na podstawie innych informacji, wskazujących na możliwość popełnienia przewinienia zawodowego. Odmowa przesłania dokumentacji, czy brak reakcji na wezwanie o udostępnienie dokumentacji, wydłuża postępowanie przed Rzecznikiem, a w wielu przypadkach utrudnia lub uniemożliwia zlecenie opinii biegłym z dziedziny medycyny.

brak udostępnienia to przewinienie zawodowe

Jak wynika z powyższego, obowiązek niezwłocznego udostępnienia dokumentacji medycznej na żądanie Rzecznika (jako uprawnionego podmiotu), stanowi jeden z licznych przepisów związanych z wykonywaniem zawodu lekarza i lekarza dentysty. Odmowa udostępnienia lub brak reakcji na wezwanie narusza z kolei ww. etyczny nakaz wspierania działalności samorządu zawodowego.

Z tych powodów niezastosowanie się do wezwania Rzecznika o przesłanie dokumentacji medycznej stanowi przewinienie zawodowe w rozumieniu art. 53 ww. ustawy o izbach lekarskich. Postępowanie może zakończyć się wymierzeniem najłagodniejszych kar upomnienia, czy naganny, ale przecież Sąd Lekarski może przecież wymierzyć kary surowsze, m.in. karę pieniężną do nawet ponad 30 000 zł (do 4-krotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia), czy orzec zakaz pełnienia funkcji kierowniczych w jednostkach organizacyjnych ochrony zdrowia na okres od roku do 5 lat (gdyby takie wezwania ignorował kierownik przychodni będący lekarzem).

adw. Karol Kolankiewicz

artykuł został pierwotnie opublikowany na stronie Okręgowej Izby Lekarskiej w Gdańsku  

 

————————-
Karol Kolankiewicz, adwokat; specjalizuje się w sprawach związanych z prawem medycznym, prawem karnym i ochroną danych osobowych. Od 2009r. prowadzi szkolenia z zakresu prawa medycznego m. in. dla Ośrodka Kształcenia NIL;

Współautor praktycznych publikacji m.in.:

„Obowiązkowe informacje dla pacjenta – WZORY PISM z praktycznym omówieniem” (2025)

„Jak bezpiecznie udostępniać dokumentację medyczną” (2024),

„Prawo medyczne dla lekarzy. Wybrane zagadnienia” (2021),

Gdy pacjent wzywa do zapłaty – jak się bronić przed roszczeniami? (2024)

Ekspert – autor ponad 20 praktycznych kursów e-learningow’ych dla Receptanaprawo.pl, w tym:

„Jakie informacje dla pacjenta ma obowiązek zamieścić placówka medyczna„, „Rejestracja medyczna – jakość usług i bezpieczeństwo pacjenta„, „Lekarz wobec agresji – ochrona w prawie karnym”, „5 najczęstszych błędów personelu w toku realizacji kontraktu z NFZ„, „Teleporada – jak unikać błędów przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych?”,  „Kiedy lekarz może odstąpić od leczenia?”, czy „Rejestracja medyczna – podstawowe obowiązki i zadania„


IMG_0505_pp.jpg

Sąd Najwyższy w najnowszym orzeczeniu z 24 października 2025 r. uznał, że polskie sądy lekarskie mogą przejmować do wykonania obce wyroki obejmujące zakazy wykonywania zawodu.

W rozpoznawanej sprawie, Naczelny Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej zwrócił się do Okręgowego Sądu Lekarskiego Dolnośląskiej Izby Lekarskiej o wydanie postanowienia dotyczącego dopuszczalności przejęcia orzeczenia do wykonania w Rzeczypospolitej Polskiej, określenia kwalifikacji prawnej popełnionych czynów według prawa polskiego oraz kary podlegającej wykonaniu. Dotyczyło to lekarza skazanego wyrokiem karnym na terenie Królestwa Danii, które obejmowało zakaz wykonywania zawodu. Sąd potwierdził dopuszczalność takiego przejęcia do wykonania, a tym samym uznał, że zakaz ten może obowiązywać również w Polsce. Stanowisko to potwierdził następnie także Naczelny Sąd Lekarski. Sądy te uznały, że dopuszczalne jest stosowanie w postępowaniu zawodowym również przepisów Kodeksu postępowania karnego dotyczących przejęcia obcych orzeczeń do wykonania w Polsce. Sąd Najwyższy również stwierdził, że takie działania sądów lekarskich są w pełni dopuszczalne.

Przejęcie orzeczenia do wykonania nie oznacza ponownego skazania lekarza za ten sam czyn, lecz jedynie rozciągnięcie skutków zagranicznego orzeczenia na teren Polski. Sąd lekarski nie bada zatem ponownie sprawy, lecz jedynie weryfikuje, czy nie zachodzą ustawowe przeszkody w przejęciu takiego orzeczenia. Co ważniejsze w świetle orzeczenia Sądu Najwyższego, nie ma potrzeby dla tych celów angażować sądów powszechnych i za wystarczające należy uznać przejęcie do wykonania przez sąd lekarski. Ponadto, zdaniem Sądu Najwyższego, przejmowane mogą być zarówno orzeczenia dyscyplinarne, jak i orzeczenia karne.

Należy w tym zakresie pamiętać, że kraje Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego (Szwajcaria, Norwegia, Islandia i Lichtenstein) korzystają z systemu IMI (System Wymiany Informacji na Rynku Wewnętrznym), w którym zamieszczane są m.in. informacje o zakazach i ograniczeniach w wykonywaniu zawodu lekarza i lekarza dentysty, które zostały orzeczone na terenie tych państw.

 

adw. Damian Konieczny

Podstawa prawna
Ustawa z dnia 12 września 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa

artykuł został pierwotnie opublikowany na stronie Izby Lekarskiej w Gdańsku  

pexels-nicosiegl01-15686925-1200x1600.jpg

Każdy lekarz musi się liczyć z ponoszeniem odpowiedzialności zawodowej w izbie lekarskiej.

Lekarz popełnia przewinienie zawodowe, gdy narusza zasady etyki zawodowej, także gdy narusza przepisy prawa związanych z wykonywaniem zawodu lekarza, np. w zakresie poszanowania praw pacjenta, zasad prowadzenia dokumentacji medycznej, czy wystawiania recept refundowanych.

Przysługują mu określone uprawnienia w toku postępowania przed Sądem Lekarskim, w tym możliwość złożenia wniosku o wyznaczenie mu obrońcy z urzędu.

Sąd lekarski może wyznaczyć adwokata, radcę prawnego lub innego lekarza jako obrońcę z urzędu w 3 sytuacjach:

1. na uzasadniony wniosek obwinionego lekarza;
2. gdy zachodzi uzasadniona wątpliwość co do poczytalności obwinionego;
3. ze względu na okoliczności utrudniające obronę.

Ocena zasadności wniosku i decyzja o przyznaniu (lub nie) obrońcy z urzędu pozostaje w wyłącznej gestii sądu lekarskiego. Podkreślić trzeba, że ustanowienie obrońcy w takim postępowaniu (podobnie jak w postępowaniu karnym) jest instytucją wyjątkową.

Przepis nie podpowiada jakie to okoliczności powinny skłonić sąd lekarski do uwzględnienia wniosku obwinionego (ww. pkt. 1). Obwiniony powinien wskazać jakie to szczególne okoliczności nastąpiły, że z jednej strony nie może ustanowić sobie obrońcy, a z drugiej strony ważne jest aby posiadał takiego obrońcę.

Uzasadniona wątpliwość co do poczytalności obwinionego (ww. pkt. 2) zwykle wynika z materiałów, które sąd lekarski uzyskał ze sprawy karnej, toczącej się równolegle do sprawy z zakresu odpowiedzialności zawodowej. Jest to zwykle opinia sądowo-psychiatryczna, gdzie na takie wątpliwości wskazano. Takie wątpliwości daje też informacja o leczeniu uzależnienia od alkoholu, leków, czy narkotyków, a także pozostawanie Obwinionego lekarza pod stałą opieką poradni zdrowia psychicznego.

Za okoliczności utrudniające obronę w rozumieniu ww. przepisu (ww. pkt. 3) sądy lekarskie uznawały nieporadność życiową Obwinionego, podeszły wiek utrudniające poruszanie się i zapoznanie się z aktami sprawy, czy aktywny udział w rozprawie. Za taką przyczynę uznaje się demencję starczą czy inne upośledzenie umysłowe, które faktycznie powoduje trudność w porozumieniu się z Obwinionym lekarzem. Może to być także okoliczność polegająca na tym, że dana sprawa jest wyjątkowo skomplikowana pod względem faktycznym czy prawnym i wymaga skomplikowanej analizy prawnej zarzutu, a dotychczasowe zachowanie Obwinionego wskazuje na to, nie potrafi podjąć realnej obrony osobistej, np. pisma są wyjątkowo chaotyczne.

 

adw. Karol Kolankiewicz

artykuł został pierwotnie opublikowany na Receptanaprawo.pl  

 

————————-
Karol Kolankiewicz, adwokat; specjalizuje się w sprawach związanych z prawem medycznym, prawem karnym i ochroną danych osobowych. Od 2009r. prowadzi szkolenia z zakresu prawa medycznego m. in. dla Ośrodka Kształcenia NIL;

Ekspert – autor ponad 20 praktycznych kursów e-learningow’ych dla Receptanaprawo.pl, w tym:

„Lekarz wobec agresji – ochrona w prawie karnym”, „5 najczęstszych błędów personelu w toku realizacji kontraktu z NFZ„, „Teleporada – jak unikać błędów przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych?”,  „Kiedy lekarz może odstąpić od leczenia?”, czy „Rejestracja medyczna – podstawowe obowiązki i zadania”

Współautor publikacji m.in.:

„Jak bezpiecznie udostępniać dokumentację medyczną” (2024), „Prawo medyczne dla lekarzy. Wybrane zagadnienia” (2021), „Zgoda na leczenie i inne oświadczenia pacjenta. Wzory pism z omówieniem” (2023); Gdy pacjent wzywa do zapłaty – jak się bronić przed roszczeniami? (2024)


ISPOZ 2017. Wszystkie prawa zastrzeżone.