Nieudzielenie pacjentowi pełnej informacji o możliwych alternatywach metodach leczenia stanowi czyn bezprawny, który uzasadnia żądanie zapłaty zadośćuczynienia /art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta/. Nie ma decydującego znaczenia to, czy na skutek braku powyższej informacji wystąpił skutek np. w postaci uszkodzenia lub rozstroju zdrowia. Nie ma także znaczenia, czy te inne alternatywne metody leczenia były czy nie były refundowane przez NFZ /wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 8 marca 2018 r., sygn. I ACa 917/17/.
Obowiązek udzielenia przez lekarza – przed uzyskaniem zgody pacjenta na leczenie – informacji, powinien obejmować nie tylko metody leczenia stosowane w danej konkretnej jednostce, ale również odnosić się do metod stosowanych w innych krajowych ośrodkach medycznych /art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 1996r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty/. Jeżeli pacjent kwalifikuje się do zabiegu operacyjnego kilkoma różnymi metodami, to powinien zostać przez lekarza szczegółowo poinformowany o wszystkich konsekwencjach wynikających z zastosowania poszczególnych metod, w tym o stopniu i możliwym zakresie ryzyka powikłań tak, aby mógł w sposób w pełni świadomy uczestniczyć w wyborze najlepszej dla siebie metody /wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 26 lutego 2010 r. sygn.. I ACa 51/10/.
W orzecznictwie sądów powszechnych wskazywano, że jest czymś oczywistym, że pacjent z reguły nie ma pojęcia o zawiłościach diagnozowania i terapii, stąd lekarz powinien uczynić wszystko, by przekonać pacjenta do optymalnej, jego zdaniem, metody medycznej. Zaniechanie przez lekarza wskazanego wyżej obowiązku poinformowania pacjenta pozbawia pacjenta możliwości wyboru i współdecydowania o sposobie leczenia. Ostateczna decyzja powinna zatem należy do pacjenta, który może wybrać metodę mniej inwazyjną lub nawet o zmniejszonej skuteczności terapeutycznej. Wybór ten lekarz ma obowiązek uszanować, nawet jeśli jego zdaniem nie jest on trafny /wyrok SN z dnia 24 września 2015 r., sygn. V CSK 738/14; wyrok SN z dnia 16 maja 2012 r., sygn. akt III CSK 227/11/.
W sytuacji zatem, gdy istnieją alternatywne metody diagnostyczne lub lecznicze, wybór jednej z nich należy do pacjenta. Nieudzielenie pacjentowi ww. informacji, choćby tylko w niepełnym zakresie i w związku z tym przeprowadzenie operacji bez jego uświadomionej zgody, niewątpliwie jest naruszeniem praw pacjenta, które uzasadnia żądanie zapłaty zadośćuczynienia.
Karol Kolankiewicz
adwokat, Prezes Zarządu ISPOZ
od 2008 roku nieprzerwanie świadczy pomoc prawną dla Okręgowej Izby Lekarskiej w Gdańsku; specjalizuje się w sprawach związanych z prawem medycznym i ochroną danych osobowych, jak również w sprawach karnych, odszkodowawczych oraz związanych z ochroną dóbr osobistych; prowadzi szkolenia z zakresu prawa medycznego, karnego oraz z zakresu ochrony danych medycznych;
