Newsy

prescription-4545598_640.jpg

W dniu 14 kwietnia 2020r. opublikowano nowe rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 kwietnia 2020 r. w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania. Zastępuje ono dotychczasowe rozporządzenie z 9 listopada 2015r. i wprowadza liczne zmiany w tym obszarze.

dokumentacja elektroniczna, ale…

Podstawowym założeniem projektodawców było położenie większego nacisku na prowadzenie dokumentacji medycznej w formie elektronicznej. W związku z wejściem w życie nowego rozporządzenia wszystkie podmioty wykonujące działalność leczniczą powinny wdrożyć dokumentację medyczną w formie elektronicznej, ale z szerokimi wyjątkami:
a) gdy rozporządzenie przewiduje formę papierową (np. książeczka zdrowia dziecka, karta przebiegu ciąży) lub
b) gdy warunki organizacyjno-techniczne uniemożliwiają prowadzenie dokumentacji w postaci elektronicznej (np. brak narzędzi informatycznych służących do jej prowadzenia).


prescription-4545598_640.jpg

Skierowanie na cykl zabiegów fizjoterapeutycznych finansowanych przez NFZ może zostać wystawione przez lekarza ubezpieczenia zdrowotnego (co do zasady) i musi zawierać:
a. pieczęć nagłówkową z numerem umowy zawartej z dyrektorem właściwego oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia,
b. imię, nazwisko, adres zamieszkania świadczeniobiorcy oraz numer PESEL, a w przypadku braku numeru PESEL – numer dokumentu potwierdzającego tożsamość,
c. rozpoznanie w języku polskim,
d. kod jednostki chorobowej według Klasyfikacji ICD-10,
e. choroby przebyte i współistniejące oraz inne czynniki, w tym wszczepione urządzenia wspomagające pracę układu krążeniowo-oddechowego lub metal w ciele pacjenta lub przyjmowanie niektórych leków, mogące mieć istotny wpływ na proces rehabilitacji lub na postępowanie fizjoterapeutyczne,
f. pieczęć i podpis lekarza wystawiającego skierowanie + datę wystawienia

Powyższe wynika z treści Załącznika nr 1 do Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2013r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu rehabilitacji leczniczej – po zmianie ww. aktu w grudniu 2018r.

Wprawdzie powyższe rozporządzenie dot. świadczeń rehabilitacji nie określa wzoru skierowania, ale wskazuje dokładnie, jakie elementy powinno zawierać.

Osoba uprawniona do wystawienia skierowania może wystawić je odręcznie lub opracować własny wzór w postaci wydruku. Warunkiem jest, aby treść skierowania zawierała wszystkie powyższe elementy zgodnie z ww. obowiązującymi przepisami prawa.

Brak któregokolwiek z powyższych elementów, w tym np. podpisu lekarza wystawiającego skierowanie, może skutkować zwrotem do lekarza, który je wystawił, celem uzupełnienia skierowania.

Karol Kolankiewicz
adwokat, Prezes Zarządu ISPOZ
————-
od 2008 roku nieprzerwanie świadczy pomoc prawną dla Okręgowej Izby Lekarskiej w Gdańsku; specjalizuje się w sprawach związanych z prawem medycznym i ochroną danych osobowych, jak również w sprawach karnych, odszkodowawczych oraz związanych z ochroną dóbr osobistych; prowadzi szkolenia z zakresu prawa medycznego, karnego oraz z zakresu ochrony danych medycznych;


cranium-3350798_640.png

Każdego dnia w Polsce jest wystawianych ok. 2 000 000 e-recept – w pierwszym miesiącu obowiązywania e-recepty, tj. od 8 stycznia 2020r. pacjenci otrzymali ponad 40 000 0000 e-recept. Z tej liczby najwięcej zostało wystawionych pacjentom powyżej 60 lat, zaś najstarszy pacjent, który skorzystał z e-recepty miał 111 lat.

Co bardzo ciekawe i zaskakujące zarazem – ponad 65% wszystkich e-recept wystawiły osoby uprawnione w wieku 50 lat i więcej, z czego osoby w wieku ponad 60 lat wystawiły ponad 30% e-recept (https://csioz.gov.pl/aktualnosci/szczegoly/miesiac-dzialania-e-recepty/).

Jednocześnie na początku 2020r. wystąpiły problemy z podpisywaniem e-ZLA certyfikatem ZUS. W tej sprawie ZUS w dniu 20 stycznia 2020r. wydał nawet komunikat, jak należy postępować, jednak był on dosyć skomplikowany i został mocno skrytykowany przez środowisko medyczne.

Pojawiła się także informacja, że już 1000 placówek medycznych korzysta z e-skierowania, chociaż taki obowiązek po stronie podmiotów medycznych będzie dopiero / już od 8 stycznia 2021 roku.

Na koniec warto sobie zadać pytanie dokąd mają nas doprowadzić zmiany „wymuszające” korzystanie z elektronicznych narzędzi.

W mediach pojawiła się informacja o tym, że w Chinach – w Szanghaju w terminalach wydających leki w ośrodkach zdrowia i aptekach zainstalowano oprogramowanie do rozpoznawania twarzy. Ma to zapobiec nadużyciom przy zakupie leków, zawierających środki narkotyczne (http://www.rynekzdrowia.pl/Technologie-informacyjne/Chiny-w-terminalach-wydajacych-leki-na-recepte-skanowane-sa-twarze-pacjentow,201910,7.html).
.

Karol Kolankiewicz
adwokat, Prezes Zarządu ISPOZ


od 2008 roku nieprzerwanie świadczy pomoc prawną dla Okręgowej Izby Lekarskiej w Gdańsku; specjalizuje się w sprawach związanych z prawem medycznym i ochroną danych osobowych, jak również w sprawach karnych, odszkodowawczych oraz związanych z ochroną dóbr osobistych; prowadzi szkolenia z zakresu prawa medycznego, karnego oraz z zakresu ochrony danych medycznych;


doctor-4068134_640.jpg

Wymagania dotyczące dokumentacji medycznej prowadzonej w postaci elektronicznej określone zostały w rozdziale 9 rozporządzenia Min. Zdrowia z 9 listopada 2015 r. w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej prowadzenia.

Dokumentacja medyczna może być prowadzona w postaci elektronicznej, pod warunkiem prowadzenia jej w systemie teleinformatycznym, który musi zapewniać

    1. zabezpieczenie dokumentacji przed uszkodzeniem lub utratą
> musi być chroniona przed przypadkowym lub nieuprawnionym zniszczeniem + obowiązek stosowania środków bezpieczeństwa adekwatnych do zagrożeń;

    2. integralność treści dokumentacji i metadanych > zmiany wyłącznie w ustalonych i udokumentowanych procedurach + zabezpieczenie przed wprowadzaniem innych zmian;

   3. stały dostęp dla osób uprawnionych > zapewnienie, że osoby upoważnione mają dostęp do informacji zawartych w dokumentacji zawsze wtedy, kiedy jest to potrzebne

   4. zabezpieczenie przed dostępem osób nieuprawnionych;

   5. identyfikację osoby dokonującej wpisu oraz osoby udzielającej świadczeń zdrowotnych i dokumentowanie zmian w dokumentacji i metadanych dokonywanych przez te osoby ;

   6. udostępnienie w formacie, w którym jest ona przetwarzana(XML albo PDF);

   7. funkcjonalność wydruku > osoba upoważniona przez podmiot potwierdza ich zgodność z dokumentacją w postaci elektronicznej i opatruje swoim oznaczeniem, zawierającym imię, nazwisko, stanowisko i podpis

   8. przechowywanie, używalność i wiarygodność dokumentacji znajdującej się w systemie informatycznym co najmniej do upływu okresu przechowywania dokumentacji.


AdobeStock_53004851.png

W obecnym stanie prawnym „asystent medyczny” to wciąż funkcja, jaką można pełnić w ochronie zdrowia, a nie zawód, choć jak wynika z doniesień medialnych w Ministerstwie Zdrowia rozpoczęto rozmowy nad koncepcją stworzenia nowego zawodu medycznego mającego wspierać pracę „białego personelu”. Niezależnie od tego w jakim kierunku potoczą się te rozmowy, już dziś ustawodawca widząc potrzebę tego wsparcia, wprowadził regulacje prawne pozwalające na wykonywanie pewnych czynności, którymi nie muszą się już zajmować lekarze.

upoważnienie dot. recept i skierowań

I tak lekarz (i tylko lekarz) może udzielić upoważnienia do wystawiania recept (o których mowa w art. 2 pkt 6 lit. a ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia – tzw. e-recepty) lub skierowań (określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 59aa ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych – tzw. e-skierowań), w jego imieniu osobie wykonującej czynności pomocnicze przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych (o których mowa w art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta – art. 41a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 grudnia 1996r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty).

upoważnienie dot. zaświadczeń lekarskich

Wystawiający zaświadczenie lekarskie, który ma utworzony profil informacyjny, może udzielić upoważnienia do wystawiania zaświadczeń lekarskich, w jego imieniu i na podstawie danych dotyczących orzeczonej czasowej niezdolności do pracy zawartych w sporządzonej przez niego dokumentacji medycznej (art. 54a ust. 1 pkt 2 z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa) osobie wykonującej czynności pomocnicze przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych, tj. innej osobie wykonującej czynności pomocnicze przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych, a także czynności związanych z utrzymaniem systemu teleinformatycznego, w którym przetwarzana jest dokumentacja medyczna, i zapewnieniem bezpieczeństwa tego systemu, na podstawie upoważnienia administratora danych.


AdobeStock_176465142.png

Prokurator w toku sprawy karnej może zwrócić się do placówki medycznej o oryginał dokumentacji. Uprawnienie takie wynika w pierwszym rzędzie z przepisu procedury karnej, który stanowi, że rzeczy mogące stanowić dowód w sprawie należy wydać na żądanie sądu lub prokuratora (art. 217 k.p.k.).

weryfikacja żądania

Za każdym razem – zanim placówka postanowi wydać oryginał dokumentacji – powinna się upewnić, czy żądanie faktycznie dotyczy wydania oryginałów dokumentacji dot. konkretnego pacjent, czy też żądania dotyczy wydania odpisu lub kopii dokumentacji.

Pierwszym krokiem jaki należy uczynić jest dokładne zapoznanie się z żądaniem prokuratury, zawartym najczęściej w treści postanowienia. Musimy tam odszukać jaką podstawę prawną wskazano oraz wczytać się w treść żądania. Dosyć często zdarza się, że w treści takiego ww. postanowienia prokurator nakazuje, aby wydać mu „kopię dokumentacji potwierdzoną za zgodność z oryginałem”.

Przypomnieć trzeba, że dokumentacja medyczna jest udostępniana przez sporządzenie jej wyciągu, odpisu, kopii lub wydruku albo przez wydanie oryginału na żądanie organów władzy publicznej albo sądów powszechnych (art. 27 ust. 1 pkt. 2 i 3 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta). Dodać należy, że ww. ustawa rozróżnia pojęcie kopii dokumentacji (odwzorowanie oryginału dokumentacji medycznej np. w formie kserokopii) od odpisu (dokument wytworzony przez przepisanie tekstu z oryginału dokumentacji medycznej z wiernym zachowaniem zgodności co do treści z oryginałem) – w przepisach ww. ustawy nie ma takiego pojęcia jak „kserokopia dokumentacji potwierdzona za zgodność z oryginałem”.

wydanie oryginału

Wydając oryginał dokumentacji należy sobie pozostawić dokładny odpis każdej karty. Niestety zdarzają się przypadki, że taka dokumentacja zaginie, np. podczas wysyłki przez tradycyjną pocztę lub też w samej prokuraturze. Po drugie, dokumentacja może ona być niezbędna w celu dalszego leczenia. Dokumentację taką należy wydać za potwierdzeniem odbioru i z zastrzeżeniem niezwłocznego zwrotu po wykorzystaniu. Także pamiętać o odnotowaniu faktu wydania dokumentacji w wykazie udostępnień.

wydanie dokumentacji medycznej Policji

Jedynie w wypadkach niecierpiących zwłoki można taką dokumentację wydać także na żądanie Policji lub innego uprawnionego organu, np. Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, czy Centralnego Biura Antykorupcyjnego (art. 217 k.p.k.). Przypadek „niecierpiący zwłoki” będzie zawsze kwestią ocenną. Nie powinno jednak budzić wątpliwości sytuacja, gdy z okoliczności wynika, że dokumentacja może być dowodem w postępowaniu karnym – policjant ma wówczas obowiązek ją zabezpieczyć.
Uwaga – jeżeli Policja działa bez postanowienia sądu lub prokuratora, to podmiot będący dysponentem dokumentacji, może złożyć wniosek o sporządzenie i doręczenie postanowienia sądu lub prokuratora o zatwierdzeniu zatrzymania. Podmiot taki musi zostać o tym uprawnieniu pouczony przez funkcjonariuszy Policji. Nadto procedura karna nakazuje sporządzenie z takiej czynności zatrzymania dokumentacji sporządzenie protokołu (art. 143 § 1 pkt 6 k.p.k.).

podczas przeszukania

Trzeba także pamiętać o tym, aby kierownik lub osoba, u której dokonano zatrzymania dokumentacji złożyli jeszcze w trakcie czynności funkcjonariuszy Policji, że dokumentacja zawiera wiadomości objęte tajemnicą zawodową (tajemnica lekarska). W takiej sytuacji osoba przeprowadzający czynność zatrzymania dokumentacji (w tym dokumentacji psychiatrycznej) ma obowiązek przekazania niezwłocznie tej dokumentacji prokuratorowi lub sądowi – bez jej odczytania, do tego w opieczętowanym opakowaniu (art. 225 § 4 k.p.k.).

Karol Kolankiewicz
adwokat, Prezes Zarządu ISPOZ


ISPOZ 2017. Wszystkie prawa zastrzeżone.